Comhaontú Comhpháirtíochta Eacnamaíche (CCE) idir an tAontas agus Comhphobal Forbraíochta Dheisceart na hAfraice (SADC)

Leis an gComhaontú Comhpháirtíochta Eacnamaíche (EPA) idir an tAontas agus SADC, is fusa do dhaoine agus do ghnólachtaí ón dá réigiún infheistíocht a dhéanamh ina chéile agus trádáil a dhéanamh lena chéile, agus forbairt a spreagadh ar fud Dheisceart na hAfraice. Faigh amach conas is féidir le Comhaontú Comhpháirtíochta Eacnamaíche an Aontais le sé stát SADC (an Bhotsuáin, Leosóta, Mósaimbíc, an Namaib, an Afraic Theas, agus Eswatini) dul chun tairbhe do do thrádáil.

Sracfhéachaint ar an gcomhaontú

  • Shínigh an Bhotsuáin, Eswatini, Leosóta, an Namaib, an Afraic Theas agus Mósaimbíc EPA AE-SADC ar an 10 Meitheamh 2016.
  • Tháinig an comhaontú i bhfeidhm go sealadach an 10 Deireadh Fómhair 2016. Chuir Mósaimbíc i bhfeidhm go sealadach é níos déanaí, ón 4 Feabhra 2018.
  • Féadfaidh Angóla aontú don EPA amach anseo. Ag an am céanna, rinne an tAontas agus Angóla Comhaontú um Infheistíocht Inbhuanaithe a Éascú a chaibidliú, a tháinig i bhfeidhm go sealadach i mí Mheán Fómhair 2024.

Is comhaontú trádála atá dírithe ar fhorbairt é EPA SADC, lena dtugtar rochtain neamhshiméadrach do na comhpháirtithe i ngrúpa EPA SADC. Is féidir leo táirgí íogaire a chosaint ar léirscaoileadh iomlán agus coimircí a chur in úsáid nuair a bhíonn allmhairí ón Aontas ag fás róthapa. Sainaithnítear i gcaibidil mhionsonraithe maidir le forbairt réimsí a bhaineann le trádáil ar féidir leo tairbhe a bhaint as maoiniú. Tá caibidil sa chomhaontú freisin maidir le forbairt inbhuanaithe, lena gcumhdaítear cúrsaí sóisialta agus comhshaoil.

Maidir le trádáil in earraí, áirítear leis an rochtain nua ar an margadh téarmaí trádála níos fearr sa talmhaíocht agus san iascach den chuid is mó, lena n-áirítear i gcás fíona, siúcra, táirgí iascaigh, bláthanna agus torthaí stánaithe. Ó thaobh an Aontais de, gheobhaidh an tAontas rochtain fhóinteach nua ar an margadh in Aontas Custaim Dheisceart na hAfraice (áirítear ar na táirgí cruithneacht, eorna, cáis, táirgí feola agus im).

Shroich an trádáil iomlán idir an tAontas agus tíortha SADC EPA €51 bhilliún in 2024. Ó cuireadh EPA i bhfeidhm go sealadach in 2016, tá méadú 37 % tagtha ar thrádáil earraí idir na páirtithe, agus tháinig méadú 50 % ar onnmhairí SADC agus méadú 21 % ar onnmhairí an Aontais.

Tíortha tairbhíocha

  • an Bhotsuáin
  • Leosóta
  • Mósaimbíc
  • an Namaib
  • an Afraic Theas
  • Eswatini
  • Tá na sé chomhalta eile de réigiún Chomhphobal Forbraíochta Dheisceart na hAfraice – Poblacht Dhaonlathach an Chongó, Madagascar, an Mhaláiv, Oileán Mhuirís, an tSaimbia agus an tSiombáib – mar chuid de CCEnna nó déanann siad caibidlíocht leo leis an Aontas mar chuid de ghrúpaí réigiúnacha eile, eadhon an Afraic Láir nó Oirthear agus Deisceart na hAfraice.

Forálacha neamhshiméadracha i bhfabhar thíortha SADC

Foráiltear le CCE d’fhorálacha neamhshiméadracha i bhfabhar thíortha CCE SADC, amhail táirgí íogaire a eisiamh ó léirscaoileadh, rialacha solúbtha tionscnaimh, chomh maith le coimircí agus bearta speisialta don talmhaíocht, do tháirgí bia agus do naíthionscail

  • Is féidir le tíortha SADC EPA cúig choimirce dhéthaobhacha a ghníomhachtú agus dleachtanna allmhairiúcháin a mhéadú i gcás ina dtagann méadú chomh mór nó chomh tapa sin ar allmhairí ón Aontas go bhfuil bagairt ann go gcuirfidh siad isteach ar tháirgeadh intíre
  • má chuireann an tAontas coimirce i bhfeidhm faoi rialacha EDT, tairgeann an tAontas díolúine in-athnuaite 5 bliana dá chomhpháirtithe SADC EPA óna chur i bhfeidhm, rud a chuireann ar chumas thíortha SADC EPA leanúint dá n-onnmhairí

Taraifí

  • tugann an tAontas rochtain 100 % saor ó dhleacht agus saor ó chuóta ar na hallmhairí uile a thagann ón mBotsuáin, ó Leosóta, ó Mhósaimbíc, ón Namaib agus ó Eswatini. Tá an rochtain ar mhargadh an Aontais buan, iomlán agus saor in aisce do gach táirge. Cuireann an tAontas deireadh le dleachtanna custaim ar 98.7 % d’allmhairí a thagann ón Afraic Theas, faoi chuótaí cainníochta sonracha.
  • Cuireann tíortha atá mar chuid d’Aontas Custaim Dheisceart na hAfraice (an Bhotsuáin, Leosóta, an Namaib, an Afraic Theas agus an tSuasalainn) deireadh le dleachtanna custaim ar thart ar 86 % d’allmhairí ón Aontas. Cuireann Mósaimbíc deireadh le dleachtanna custaim ar 74 % d’allmhairí ón Aontas
  • tá na dleachtanna custaim uile le fáil in Iarscríbhinní I, II agus III den Chomhaontú Comhpháirtíochta Eacnamaíche idir an tAontas agus Comhphobal Forbraíochta Dheisceart na hAfraice

 

Úsáid an rogha cuardaigh atá ag Mo Chúntóir Trádála chun an fhaisnéis bheacht a fháil maidir le dleachtanna agus taraifí do do tháirge sonrach, agus a thír thionscnaimh agus a cheann scríbe á gcur san áireamh. Má tá amhras ort, déan teagmháil le d’údaráis chustaim

Rialacha tionscnaimh

Chun cáiliú do chóireáil fhabhrach, beidh ar do tháirge na rialacha tionscnaimh faoin gcomhaontú a chomhlíonadh. Féach an ‘Uirlis Féinmheasúnaithe Rialacha Tionscnaimh (ROSA)’ i Mo Chúntóir Trádála chun a mheas an gcomhlíonann do tháirge na rialacha tionscnaimh agus chun a fháil amach conas na doiciméid chearta a ullmhú.

Tá faisnéis ghinearálta faoi na rialacha tionscnaimh agus na nósanna imeachta tionscnaimh le fáil sa roinn seo.

Is ionann tionscnamh agus 'náisiúntacht eacnamaíoch' na n-earraí trádáilte. Má tá tú nua ar an ábhar, is féidir leat réamhrá a fháil ar na príomhchoincheapa sa rannán earraí.

Cá bhfaighidh mé na rialacha tionscnaimh?

Leagtar amach na rialacha tionscnaimh i bPrótacal I a bhaineann le sainmhíniú an choincheapa ‘táirgí tionscnaimh’ agus modhanna comhair riaracháin (IO L 250, 16.9.2016, lch. 1924) den Chomhaontú Comhpháirtíochta Eacnamaíche idir an tAontas Eorpach agus SADC. Féach freisin an Treoir maidir le cur i bhfeidhm Phrótacal 1 de CCE SADC-AE.

An de thionscnamh an Aontais nó stáit SADC EPA mo tháirge?

Chun go gcáileoidh do tháirge don taraif fhabhrach níos ísle nó nialasach faoin gComhaontú Comhpháirtíochta Eacnamaíche idir an tAontas agus SADC, ní mór do tháirge a bheith de thionscnamh an Aontais nó de thionscnamh stát SADC EPA.

Meastar gur táirge de thionscnamh an Aontais nó de thionscnamh stáit SADC EPA é táirge, más rud é

Ní mór don táirge gach ceanglas eile is infheidhme a shonraítear sa Chaibidil a chomhlíonadh freisin (mar shampla oibriú nó próiseáil neamhleor, riail an neamhathraithe). Tá roinnt solúbthachtaí breise ann freisin chun cabhrú leat rialacha táirgeshonracha a chomhlíonadh (mar shampla lamháltas nó carnadh).

 

Lamháltas
  • sa chomhaontú Comhpháirtíochta Eacnamaíche idir an tAontas agus SADC, ceadaítear leis an riail lamháltais don táirgeoir úsáid a bhaint as ábhair neamhthionscnaimh a thoirmisctear de ghnáth leis an riail tháirgeshonrach suas le 15 % de phraghas an táirge díreach ón monarcha
  • ní féidir an lamháltas sin a úsáid chun aon tairseach d’uasábhair neamhthionscnaimh arna sloinneadh i luach a liostaítear sna rialacha táirgeshonracha a shárú
  • tá feidhm ag lamháltais shonracha maidir le teicstílí agus éadaí a aicmítear i gCaibidlí 50 go 63 den Chóras Comhchuibhithe, a áirítear i Nótaí 5 go 6 d’Iarscríbhinn 1 ‘Nótaí tosaigh’
Carnadh

Déantar foráil sa chomhaontú Comhpháirtíochta Eacnamaíche idir an tAontas agus SADC maidir leis an méid seo a leanas:

Maoluithe

Arna iarraidh sin do stát SADC  EPA, d’fhéadfaí maolú sonrach a dheonú, faoi choinníollacha sonracha, chun go mbeadh feidhm ag rialacha tionscnaimh níos maolaithe maidir le táirgí sonracha de thionscnamh tíortha sonracha. Faoi láthair, níl feidhm ag aon mhaoluithe sonracha.

Ceanglais eile

Ní mór don táirge freisin gach ceanglas eile is infheidhme a shonraítear sa Phrótacal a chomhlíonadh, amhail oibriú nó próiseáil neamhleor nó riail an iompair dhírigh:

Iompar trí thríú tír: riail an iompair dhírigh

Sa Chomhaontú Comhpháirtíochta Eacnamaíche idir an tAontas agus SADC, ní mór táirgí tionscnaimh a iompar ón Aontas chuig Stát SADC EPA (agus a mhalairt) gan tuilleadh próiseála a dhéanamh orthu i dtríú tír.

Is féidir roinnt oibríochtaí a dhéanamh i dtríú tír má fhanann na táirgí faoi mhaoirseacht chustaim, amhail

  • marcanna, lipéid, séalaí nó aon doiciméadacht a chur leis nó a ghreamú de chun a áirithiú go gcomhlíonfar ceanglais intíre shonracha na tíre allmhairiúcháin
  • táirgí a chaomhnú i ndálaí maithe
  • stóráil
  • coinsíneachtaí a roinnt

I gcás amhrais, féadfaidh na húdaráis chustaim a iarraidh ar an dearbhóir fianaise ar chomhlíonadh a sholáthar, a fhéadfar a thabhairt ar aon mhodh, lena n-áirítear doiciméid iompair chonarthacha amhail billí luchta nó fianaise fhíorasach nó nithiúil bunaithe ar mharcáil nó uimhriú pacáistí nó aon fhianaise a bhaineann leis na hearraí féin.

Aisíoc dleachta

Faoi Chomhaontú Comhpháirtíochta Eacnamaíche AE-SADC, ceadaítear aisíocaíocht dleachtanna a íocadh roimhe sin ar ábhair neamhthionscnaimh a úsáideadh chun táirge a tháirgeadh a onnmhairítear faoi tharaif fhabhrach.

Nósanna imeachta tionscnaimh

Leagtar amach na nósanna imeachta tionscnaimh a bhaineann le taraif fhabhrach a éileamh agus le fíorú ag údaráis chustaim i dTeideal IV maidir le cruthúnas tionscnaimh agus i dTeideal V maidir le socruithe le haghaidh comhar riaracháin.

Conas taraif fhabhrach a éileamh?

Chun tairbhe a bhaint as cóir fhabhrach, ní mór duit cruthúnas tionscnaimh a sholáthar

  • beidh ort ceachtar
  • beidh an cruthúnas tionscnaimh bailí go ceann 10 mí ón dáta eisiúna
  • níl aon chruthúnas ar thionscnamh ag teastáil nuair
    • nach mó luach iomlán na dtáirgí ná €500 i gcás pacáistí beaga, nó
    • €1,200 i gcás táirgí atá mar chuid de bhagáiste pearsanta taistealaithe
Deimhniú gluaiseachta EUR.1
  • tá sampla de dheimhniú EUR.1 san áireamh in Iarscríbhinn III agus tugann sé treoracha maidir lena chomhlánú
  • Is iad údaráis chustaim na tíre onnmhairithe a eisíonn deimhnithe gluaiseachta EUR.1
  • ba cheart don onnmhaireoir a bhfuil iarratas á dhéanamh aige ar an deimhniú a bheith sásta doiciméid a chur isteach lena gcruthaítear stádas tionscnaimh na dtáirgí lena mbaineann
Dearbhú tionscnaimh (féindearbhú ón onnmhaireoir)

Is féidir le honnmhaireoirí féindearbhú a dhéanamh gur de thionscnamh an Aontais nó stáit SADC EPA a dtáirge trí dhearbhú tionscnaimh a sholáthar. Is féidir é a dhéanamh trí

  • onnmhaireoir ceadaithe, nó
  • aon onnmhaireoir ar choinníoll nach mó ná €6,000 luach iomlán na coinsíneachta

 

Onnmhaireoirí formheasta

Féadfaidh údaráis chustaim na tíre is onnmhaireoir údarú a thabhairt d’aon onnmhaireoir a sheolann táirgí go minic faoin gComhaontú seo dearbhuithe tionscnaimh a tharraingt suas beag beann ar luach na dtáirgí lena mbaineann.

Onnmhaireoir a bhfuil údarú den sórt sin á lorg aige, ní mór dó na ráthaíochtaí uile is gá a sholáthar do na húdaráis chustaim chun stádas tionscnaimh na dtáirgí a fhíorú chomh maith le comhlíonadh na gceanglas eile atá sa Phrótacal seo.

Féadfaidh na húdaráis chustaim an stádas onnmhaireora formheasta a tharraingt siar i gcás aon mhí-úsáide.

 

Aighneacht

  • féadfaidh an t-onnmhaireoir dearbhú tionscnaimh a dhéanamh nuair a onnmhaireofar na táirgí lena mbaineann sé, nó tar éis a n-onnmhairithe ar choinníoll go dtíolacfar é sa tír allmhairíochta tráth nach déanaí ná dhá bhliain tar éis allmhairiú na dtáirgí lena mbaineann sé.
  • agus dearbhú tionscnaimh á líonadh isteach agat, ba cheart duit a bheith réidh chun doiciméid a chur isteach lena gcruthaítear stádas tionscnaimh do tháirgí

Tionscnamh a fhíorú

Féadfaidh na húdaráis chustaim a fhíorú an táirge tionscnaimh é táirge allmhairithe nó an gcomhlíonann sé ceanglais eile maidir le tionscnamh. Tá Comhaontú Comhpháirtíochta Eacnamaíche AE-SADC bunaithe ar na prionsabail seo a leanas:

  • tá an fíorú bunaithe ar chomhar riaracháin idir údaráis chustaim an Pháirtí allmhairiúcháin agus an Pháirtí onnmhairiúcháin
  • is iad na húdaráis chustaim áitiúla a dhéanann seiceálacha ar thionscnamh na dtáirgí — ní cheadaítear cuairteanna an Pháirtí allmhairiúcháin ar an onnmhaireoir

Is iad údaráis an Pháirtí is onnmhaireoir a chinneann an tionscnamh agus a chuireann údaráis an Pháirtí is allmhaireoir ar an eolas faoi na torthaí.

Ceanglais táirge

Rialacha agus ceanglais theicniúla

  • foghlaim faoi na ceanglais theicniúla, na rialacha agus na nósanna imeachta nach mór d’earraí a chomhlíonadh chun go n-allmhaireofar iad san Aontas Eorpach
  • cuardaigh na rialacha agus na rialacháin shonracha is infheidhme maidir le do tháirge agus a thír thionscnaimh i mbunachar sonraí Mo Chúntóirí Trádála

Ceanglais sláinte agus sábháilteachta SPS

Doiciméid agus nósanna imeachta imréitigh custaim

Chun tuairisc a fháil ar conas cruthúnas a thabhairt ar thionscnamh do tháirgí chun taraifí fabhracha a éileamh agus ar rialacha a bhaineann le fíorú tionscnaimh ag údaráis chustaim, féach an roinn maidir le rialacha tionscnaimh thuas.

Faigh amach faoi dhoiciméid agus nósanna imeachta imréitigh custaim eile is gá chun allmhairiú isteach san Aontas Eorpach.

Chun faisnéis a fháil faoi nósanna imeachta custaim le haghaidh allmhairiú agus onnmhairiú i gcoitinne, tabhair cuairt ar shuíomh gréasáin Ard-Stiúrthóireacht an Chánachais agus an Aontais Custaim .

Maoin Intleachtúil agus Tásca Geografacha

Áirítear sa Chomhaontú Comhpháirtíochta Eacnamaíche prótacal déthaobhach idir an tAontas agus an Afraic Theas maidir le tásca geografacha a chosaint agus maidir le trádáil fíonta agus biotáillí.

  • cosnaíonn an tAontas níos mó ná 100 ainm ón Afraic Theas amhail Rooibos, an t-insileadh cáiliúil ón Afraic Theas, agus go leor ainmneacha fíonta amhail Stellenbosch agus Paarl
  • Tugann an Afraic Theas cosaint do níos mó ná 250 ainm de chuid an Aontais atá scaipthe thar na catagóirí bia, fíonta agus biotáillí

Ciallaíonn sé sin, mar shampla, nach féidir le táirgeoir i dtír seachas an Afraic Theas tae a phróiseáiltear ó phlanda óna chríoch féin a mhargú faoin ainm Rooibos atá tábhachtach go siombalach. Is amhlaidh atá i gcás ainmneacha táirgí traidisiúnta an Aontais.

Trádáil i Seirbhísí

Soláthar Poiblí

Infheistíocht

Réimsí eile

Iomaíocht

  • tá deireadh curtha ag an Aontas le fóirdheontais onnmhairiúcháin ar gach táirge a onnmhairítear chuig tíortha SADC EPA
  • tá bearta íoslaghdaithe ag an Aontas a bhfuil éifeachtaí táirgthe agus saofa trádála acu
  • má tá an tionscal áitiúil faoi bhagairt mar gheall ar bhorradh iompórtála ón Eoraip, ceadaíonn EPAnna bearta a spreagadh chun earnálacha tionsclaíocha agus tionscal naíonán a chosaint

Díospóidí a réiteach

Faoi SADC EPA, déantar díospóidí a réiteach trí chomhairliúchán nó idirghabháil, agus ar deireadh trí eadráin. Tar éis próiseas eadrána, déanfaidh an páirtí a ndearnadh gearán ina aghaidh gach beart is gá chun an rialú a chomhlíonadh. I gcás neamhchomhlíonta, tá sé de cheart ag an bpáirtí eile cúiteamh a fháil nó ceadaítear dó gach beart iomchuí a dhéanamh, amhail an méadú ar dhleachtanna.

Forbairt inbhuanaithe

Tá EPA SADC bunaithe go sainráite ar na gnéithe "riachtanacha agus bunúsacha" a leagtar amach i gComhaontú Shamó, i.e. cearta an duine, prionsabail dhaonlathacha, an smacht reachta, agus dea-rialachas.

  • ciallaíonn an ‘clásal neamh-fhorghníomhaithe’ gur féidir ‘bearta iomchuí’ (mar a leagtar amach faoi Chomhaontú Shamó) a dhéanamh má mhainníonn aon pháirtí a oibleagáidí a chomhlíonadh i leith na n-eilimintí bunriachtanacha. D’fhéadfaí a áireamh leis sin sochair trádála a chur ar fionraí.
  • cuirtear de chúram ar chomhinstitiúidí CCE faireachán agus measúnú a dhéanamh ar thionchar chur chun feidhme CCEnna ar fhorbairt inbhuanaithe na bPáirtithe.

Lánpháirtiú réigiúnach

Baineann EPA SADC chomh mór céanna le trádáil idir tíortha EPA SADC agus a bhaineann sé le trádáil leis an Aontas.

  • tacaíonn rialacha tionscnaimh SADC EPA le forbairt slabhraí luacha nua sa réigiún. Leis na forálacha maidir le carnadh, ceadaítear taraifí lascaine a chur i bhfeidhm ar theorainn an Aontais i gcás torthaí a bhuantar i dtír amháin den réigiún agus a chaomhnaítear agus a stánaithear ansin i dtír eile. Téann an cineál sin rialacha solúbtha tionscnaimh chun tairbhe do chuideachtaí in earnálacha an agraibhia, an iascaigh agus na tionsclaíochta.
  • comhchuibhíonn EPA SADC taraifí Aontas Custaim Dheisceart na hAfraice a fhorchuirtear ar allmhairí de thionscnamh an Aontais agus, dá bhrí sin, cuireann sé feabhas ar fheidhmiú an aontais custaim. Ar an gcaoi sin, neartaíonn EPA SADC an comhtháthú réigiúnach
  • d’aontaigh gach stát de chuid SADC EPA go leathnófar aon bhuntáiste a thug sé don Aontas chuig na stáit eile de chuid SADC EPA freisin

Fothú acmhainneachta agus cúnamh teicniúil

Cuireann an tAontas cúnamh teicniúil ar fáil do Chúnamh don Trádáil. Cuidíonn sé sin le tíortha a nósanna imeachta custaim a oiriúnú agus páipéarachas a laghdú. Ar do shon, ciallaíonn sé seo níos lú trioblóide agus tú ag déileáil le custaim.

Naisc agus doiciméid úsáideacha

Naisc thapa

  1. Naisc úsáideacha
  2. Nuacht

Ceisteanna Coitianta

  1. Nuair a thagraíonn an taraif do mheáchan, an bhfuil ollmheáchan nó glanmheáchan aici?
  2. Conas is féidir liom teacht ar an dleacht ar allmhairí a bhaineann le mo tháirge?
  3. Más mian liom mo tháirge a dhíol i roinnt Ballstát, an bhfuil dleachtanna iompórtála le híoc gach uair a théann mo tháirge isteach i dtír eile?
  4. An féidir liom liosta táirgí a ngearrtar dleacht iompórtála 0 % orthu a fháil?
  5. An gcuirtear dleachtanna máil i bhfeidhm ar leibhéal an Aontais nó ar an leibhéal náisiúnta?
  6. Cén chaoi a ngearrtar CBL san Aontas Eorpach?
  7. Conas is féidir liom cead a fháil chun iasc a onnmhairiú chuig an Aontas Eorpach?
  8. An gá do bhia a onnmhairítear chuig AE teacht ó bhunaíocht atá údaraithe ag an Aontas Eorpach?
  9. An gcaithfidh mé íoc as mo Chúntóir Trádála le haghaidh Seirbhísí agus Infheistíochta?
  10. Cé na teangacha i mo Chúntóir Trádála do Sheirbhísí agus Infheistíocht?