An Comhaontú Comhpháirtíochta Eacnamaíche Eatramhach idir an tAontas agus Stáit an Aigéin Chiúin (EPA)

Leis an gComhaontú Comhpháirtíochta Eacnamaíche (CCE) idir an tAontas agus réigiún an Aigéin Chiúin, is fusa do dhaoine agus do ghnólachtaí ón dá réigiún infheistíocht a dhéanamh ina chéile agus trádáil a dhéanamh lena chéile, agus forbairt a spreagadh ar fud an Aigéin Chiúin. Faigh amach conas is féidir le EPA an Aontais le ceithre stát san Aigéan Ciúin (Fidsí, Nua-Ghuine Phapua, Samó, Oileáin Sholomón) tairbhe a bhaint as do thrádáil.

Sracfhéachaint ar an gcomhaontú

Dhaingnigh Parlaimint na hEorpa EPA AE – an tAigéan Ciúin i mí Eanáir 2011 agus dhaingnigh Nua-Ghuine Phapua é i mí na Bealtaine 2011. Thosaigh rialtas Fhidsí ag cur an chomhaontaithe i bhfeidhm i mí Iúil 2014. D’aontaigh Samó don Chomhaontú i mí na Nollag 2018 agus tá sé á chur i bhfeidhm aige ó shin i leith. D’aontaigh Oileáin Sholomón don Chomhaontú freisin i mí na Bealtaine 2020 agus tá sé á chur i bhfeidhm acu ó shin i leith.

An 27 Eanáir 2025, ghlac Comhairle an Aontais Eorpaigh cinntí lena bhformheastar aontachas Niue, Tonga agus Tuvalu le CCE eatramhach; agus an 13 Deireadh Fómhair 2025, aontachas Vanuatú. Tosóidh na stáit sin ar an gcomhaontú a chur i bhfeidhm a luaithe a bheidh a nósanna imeachta glactha inmheánacha curtha i gcrích acu agus a bheidh fógra tugtha acu don Aontas.

Osclaíonn EPA AE – an tAigéan Ciúin trádáil in earraí leis an Aontas. Tá an méid seo a leanas san áireamh sa chomhaontú:

  • rochtain saor ó dhleacht agus saor ó chuóta ar mhargadh an Aontais do gach earra a thagann ó stáit EPA san Aigéan Ciúin
  • oscailt neamhshiméadrach agus de réir a chéile a margaí d’earraí an Aontais, agus na difríochtaí i leibhéil forbartha agus in earnálacha íogaire á gcur san áireamh go hiomlán
  • roinnt earnálacha agus táirgí íogaire a eisiamh ón léirscaoileadh ar thaobh an Aigéin Chiúin
  • an fhéidearthacht atá ag Stáit san Aigéan Ciúin dleachtanna agus cuótaí a thabhairt isteach arís má chuireann allmhairí ón Aontas isteach ar a ngeilleagair áitiúla nó má tá baol ann go gcuirfidh siad isteach orthu
  • rialacha maidir le bacainní teicniúla ar thrádáil agus bearta sláintíochta agus fíteashláintíochta chun cabhrú le honnmhaireoirí an Aigéin Chiúin caighdeáin allmhairithe an Aontais a chomhlíonadh
  • nósanna imeachta custaim éifeachtúla agus comhar feabhsaithe idir riaracháin
  • rialacha tionscnaimh feabhsaithe maidir le táirgí iascaigh próiseáilte ón Aigéan Ciúin - an fhoráil ar a dtugtar "foinsiú domhanda" atá beartaithe chun borradh a chur faoi chruthú agus forbairt post sa réigiún.

Figiúirí trádála

  • B’ionann an trádáil iomlán idir an tAontas agus tíortha ACC san Aigéan Ciúin agus €3.8 billiún in 2024, agus méadú 50 % ó 2014 i leith.
  • Is éard atá in allmhairí an Aontais ó réigiún an Aigéin Chiúin den chuid is mó iasc ullmhaithe agus leasaithe, ola phailme, caife, agus mianta miotail lómhair agus copar.
  • Is éard atá in onnmhairí an Aontais chuig réigiún an Aigéin Chiúin den chuid is mó longa agus báid, innealra agus fearais, agus olaí mianracha.
  • Is baill den Eagraíocht Dhomhanda Trádála iad Fidsí, Nua-Ghuine Phapua, Samó, Oileáin Sholomón, Tíomór Thoir, Tonga agus Vanuatú.
  • Chuir CCEnna AE-an Aigéin Chiúin go mór le honnmhairí, fás eacnamaíoch, fiontraíocht agus cruthú post, agus tháinig méadú 44 % ar an trádáil iomlán leis an Aontas ó tháinig an comhaontú i bhfeidhm in 2014.

Tíortha tairbhíocha

  • Fidsí
  • Nua-Ghuine Phapua
  • Samó
  • Oileáin Sholomón

Tíortha is tairbhithe a d’fhéadfadh a bheith ann amach anseo

  • Tá aontachas Niue, Tuvalu, Tonga agus Vanuatú ar tí tarlú
  • Tá sé curtha in iúl ag Oileáin Cook, ag Stáit Chónaidhme na Micrinéise, ag Poblacht Oileáin Marshall agus ag Tíomór Thoir go bhfuil sé ar intinn acu aontú do CCE
  • Chuir Cireabaití in iúl freisin gur spéis léi dul isteach in EPA.
  • Tá an comhaontú fós oscailte d’aontachas na dtíortha ACC eile san Aigéan Ciúin

Forálacha neamhshiméadracha i bhfabhar thíortha an Aigéin Chiúin

Foráiltear le CCE AE-an Aigéin Chiúin d’fhorálacha neamhshiméadracha i bhfabhar thíortha an Aigéin Chiúin, amhail táirgí íogaire a eisiamh ó léirscaoileadh, tréimhsí fada léirscaoilte, rialacha solúbtha tionscnaimh, chomh maith le coimircí agus bearta speisialta don talmhaíocht, don tslándáil bia agus do thionscail naíonán.

 

Cé go raibh margaí an Aontais oscailte láithreach agus go hiomlán, osclaíonn stáit CCE an Aigéin Chiúin a margaí go páirteach agus de réir a chéile d’allmhairí ón Aontas, agus na difríochtaí i leibhéil forbartha á gcur san áireamh go hiomlán.

Taraifí

  • Tugann an tAontas rochtain 100% saor ó dhleacht agus saor ó chuóta ar na hallmhairí uile a thagann ó thíortha CCE an Aigéin Chiúin. Tá an rochtain ar mhargadh an Aontais buan, iomlán agus saor in aisce do gach táirge.
  • Cuireann tíortha EPA an Aigéin Chiúin deireadh de réir a chéile le dleachtanna go páirteach agus de réir a chéile mar a leanas
    • D’oscail Nua-Ghuine Phapua a margadh go deonach do 88 % d’allmhairí an Aontais ón gcéad lá (fiú dá mbainfeadh sé tairbhe as idirthréimhse 15 bliana)
    • Tá Fidsí ag oscailt a mhargaidh do 87 % d’allmhairí ón Aontas thar 15 bliana
    • Osclaíonn Samó a mhargadh do 80 % d’allmhairí ón Aontas thar 20 bliain
    • Osclaíonn Oileáin Sholomón a margadh do 83 % d’allmhairí ón Aontas thar 15 bliana
  • Má thagann borradh tobann faoi allmhairí roinnt earraí de chuid an Aontais isteach i dtíortha CCE an Aigéin Chiúin, is féidir le tíortha CCE an Aigéin Chiúin coimircí amhail cuótaí allmhairiúcháin agus athbhunú dleachtanna a chur i bhfeidhm faoi imthosca áirithe.

 

Úsáid an rogha cuardaigh atá ag Mo Chúntóir Trádála chun an fhaisnéis bheacht a fháil maidir le dleachtanna agus taraifí do do tháirge sonrach, agus a thír thionscnaimh agus a cheann scríbe á gcur san áireamh. Má tá amhras ort, déan teagmháil le d'údaráis chustaim.

Rialacha tionscnaimh

Chun cáiliú do chóireáil fhabhrach, beidh ar do tháirge na rialacha tionscnaimh faoin gcomhaontú a chomhlíonadh. Féach an uirlis idirghníomhach Féinmheasúnaithe Rialacha Tionscnaimh (ROSA) i Mo Chúntóir Trádála chun a mheas an gcomhlíonann do tháirge na rialacha tionscnaimh agus chun a fháil amach conas na doiciméid chearta a ullmhú.

Tá faisnéis ghinearálta faoi na rialacha tionscnaimh agus na nósanna imeachta tionscnaimh le fáil sa roinn seo.

Is ionann tionscnamh agus 'náisiúntacht eacnamaíoch' na n-earraí trádáilte. Má tá tú nua ar an ábhar, is féidir leat réamhrá a fháil ar na príomhchoincheapa sa rannán earraí.

Rialacha tionscnaimh

Chun cáiliú don ráta fabhrach, ní mór do do tháirge cloí le rialacha áirithe a chruthaíonn a thionscnamh.

Cá bhfaighidh mé na rialacha tionscnaimh?

Leagtar amach na rialacha tionscnaimh i bPrótacal II maidir le sainmhíniú an choincheapa ‘táirgí tionscnaimh’ agus modhanna comhair riaracháin an Chomhaontaithe Comhpháirtíochta Eacnamaíche idir an tAontas agus réigiún an Aigéin Chiúin.

An de thionscnamh an Aontais nó stáit EPA san Aigéan Ciúin mo tháirge?

Chun go gcáileoidh do tháirge do tharaif fhabhrach níos ísle nó do tharaif fhabhrach nialasach faoin gComhaontú Comhpháirtíochta Eacnamaíche idir an tAontas agus réigiún an Aigéin Chiúin, ní mór dó a bheith de thionscnamh an Aontais nó stáit EPA san Aigéan Ciúin. Meastar gur táirge de thionscnamh an Aontais nó de thionscnamh stáit EPA san Aigéan Ciúin é táirge, más rud é

Ní mór don táirge gach ceanglas eile is infheidhme a shonraítear sa Chaibidil a chomhlíonadh freisin (mar shampla oibriú nó próiseáil neamhleor, riail an iompair dhírigh). Tá roinnt solúbthachtaí breise ann freisin chun cabhrú leat rialacha táirgeshonracha a chomhlíonadh (mar shampla lamháltas nó carnadh).

Lamháltas
  • leis an riail lamháltais, ceadaítear don táirgeoir ábhair neamhthionscnaimh a úsáid a dtoirmisctear iad de ghnáth leis an riail tháirgeshonrach suas le 15 % de phraghas an táirge díreach ón monarcha
  • ní féidir an lamháltas sin a úsáid chun aon tairseach d’uasábhair neamhthionscnaimh arna sloinneadh i luach a liostaítear sna rialacha táirgeshonracha a shárú
  • tá feidhm ag lamháltais shonracha maidir le teicstílí agus éadaí a aicmítear i gCaibidlí 50 go 63 den Chóras Comhchuibhithe, a áirítear i Nótaí 5 go 6 d’Iarscríbhinn 1 ‘Nótaí tosaigh’
Carnadh

Déantar foráil sa chomhaontú maidir leis na cineálacha carntha tionscnaimh seo a leanas

  • carnadh déthaobhach, lenar féidir ábhair de thionscnamh stáit EPA san Aigéan Ciúin a áireamh mar ábhair de thionscnamh an Aontais (agus vice versa) nuair a úsáidtear iad chun táirge a mhonarú
  • carnadh iomlán, lenar féidir ábhair neamhthionscnaimh a áireamh mar ábhair de thionscnamh an Aontais nó de thionscnamh stáit CCE an Aigéin Chiúin, nuair a oibrítear nó nuair a phróiseáiltear iad sna tíortha sin nó i stáit ACC eile nó i dTíortha agus Críocha Thar Lear de chuid an Aontais
  • carnadh trasnánach, lenar féidir ábhair de thionscnamh aon stáit CCE san Aigéan Ciúin, aon stáit ACC eile nó aon Tíre nó Críocha Thar Lear de chuid an Aontais a áireamh amhail is gur de thionscnamh stáit CCE san Aigéan Ciúin nó de thionscnamh an Aontais iad nuair a úsáidtear iad chun táirge a tháirgeadh faoi choinníollacha áirithe. Ceanglaítear leis an gcineál seo carntha go mbeidh comhaontú comhair riaracháin i bhfeidhm idir an dá thír óna ndéantar tionscnamh a charnadh.

Amhail ón 22 Feabhra 2019, féadfaidh an tAontas carnadh trasnánach a chur i bhfeidhm le stáit áirithe ACC agus le tíortha agus críocha thar lear an Aontais (IO C 69, 22.2.2019, lch. 2).

  • carnadh le tíortha comharsanachta i mbéal forbartha, lenar féidir ábhair de thionscnamh na dtíortha sin a áireamh mar ábhair de thionscnamh stáit san Aigéan Ciúin nuair a úsáidtear iad chun táirge a mhonarú, ar choinníoll go gcomhlíontar coinníollacha áirithe

Ceanglais eile

Ní mór don táirge freisin gach ceanglas eile is infheidhme a shonraítear sa Phrótacal a chomhlíonadh, amhail oibriú nó próiseáil neamhleor nó riail an iompair dhírigh:

Iompar trí thríú tír: riail an iompair dhírigh

Ní mór táirgí tionscnaimh a iompar ón Aontas chuig stát EPA san Aigéan Ciúin (agus a mhalairt) gan tuilleadh próiseála a dhéanamh orthu i dtríú tír.

Ceadaítear trasloingsiú nó trádstóráil shealadach i dtríú tír má fhanann na táirgí faoi fhaireachas na n-údarás custaim agus mura ndéantar oibríochtaí orthu seachas

  • díluchtú
  • athluchtú
  • aon oibríocht atá ceaptha chun dea-bhail a choinneáil orthu

Féadfar táirgí tionscnaimh a iompar trí phíblíne thar chríoch seachas críoch stáit CCE an Aigéin Chiúin nó críoch an Aontais.

Ní mór fianaise ar an iompar díreach a thabhairt d’údaráis chustaim na tíre allmhairiúcháin.

Aisíoc dleachta

Faoin gComhaontú Comhpháirtíochta Eacnamaíche idir an tAontas agus réigiún an Aigéin Chiúin, ceadaítear aisíocaíocht dleachtanna a íocadh roimhe sin ar ábhair neamhthionscnaimh a úsáideadh chun táirge a tháirgeadh a onnmhairítear faoi tharaif fhabhrach.

Nósanna imeachta tionscnaimh

Ní mór d’onnmhaireoirí agus d’allmhaireoirí nósanna imeachta tionscnaimh a leanúint. Leagtar amach nósanna imeachta tionscnaimh a bhaineann le héilimh ar tharaif fhabhrach agus fíorú ag údaráis chustaim i dTeideal IV maidir le cruthúnas tionscnaimh agus i dTeideal V maidir le socruithe le haghaidh comhar riaracháin. Soiléiríonn siad, mar shampla, conas:

  • tionscnamh táirge a dhearbhú
  • chun sainroghanna a éileamh
  • is féidir leis na húdaráis chustaim tionscnamh táirge a fhíorú.

Conas taraif fhabhrach a éileamh?

Chun tairbhe a bhaint as cóir fhabhrach, ní mór duit cruthúnas tionscnaimh a sholáthar.

  • beidh ort ceachtar
    • deimhniú gluaiseachta EUR.1 nó
    • dearbhú tionscnaimh
  • tá an cruthúnas tionscnaimh bailí ar feadh tréimhse 10 mí ón dáta a eisítear é
  • níl aon chruthúnas ar thionscnamh ag teastáil nuair nach mó luach iomlán na dtáirgí ná
    • €500 do phacáistí beaga
    • €1,200 do bhagáiste pearsanta

Cruthúnas ar Thionscnamh

Deimhniú gluaiseachta EUR.1

  • Is iad údaráis chustaim na tíre onnmhairithe a eisíonn deimhnithe gluaiseachta EUR.1
  • Áirítear in Iarscríbhinn III deimhniú samplach EUR.1 agus tugtar treoracha maidir lena chomhlánú
  • ba cheart don onnmhaireoir a bhfuil iarratas á dhéanamh aige ar an deimhniú a bheith sásta doiciméid a chur isteach lena gcruthaítear stádas tionscnaimh na dtáirgí lena mbaineann

Dearbhú tionscnaimh (féindearbhú ón onnmhaireoir)

  • is féidir le honnmhaireoirí féindearbhú a dhéanamh gur de thionscnamh an Aontais nó stáit EPA san Aigéan Ciúin a dtáirge trí dhearbhú tionscnaimh a sholáthar . Is féidir an dearbhú tionscnaimh a dhéanamh tríd an méid seo a leanas:
    • onnmhaireoir ceadaithe, nó
    • aon onnmhaireoir, mura bhfuil luach iomlán na dtáirgí níos mó ná €6,000

 

Onnmhaireoirí formheasta

Is féidir le honnmhaireoirí faoin gcomhaontú seo údarú a lorg óna n-údaráis chustaim chun dearbhuithe tionscnaimh a dhéanamh amach le haghaidh táirgí d’aon luach.

Ní mór don onnmhaireoir ráthaíochtaí leordhóthanacha a thabhairt do na húdaráis chustaim gur féidir stádas tionscnaimh na dtáirgí agus comhlíonadh cheanglais eile uile an chomhaontaithe (Prótacal) a fhíorú.

Féadfaidh údaráis chustaim an stádas onnmhaireora formheasta a tharraingt siar i gcás aon mhí-úsáide.

Ceanglais táirge

Rialacha agus ceanglais theicniúla

  • foghlaim faoi na ceanglais theicniúla, na rialacha agus na nósanna imeachta nach mór d’earraí a chomhlíonadh chun go n-allmhaireofar iad san Aontas Eorpach
  • Cuardaigh na rialacha agus na rialacháin shonracha is infheidhme maidir le do tháirge agus a thír thionscnaimh sa Mo Chúntóir Trádála

Ceanglais sláinte agus sábháilteachta SPS

Doiciméid agus nósanna imeachta imréitigh custaim

Chun tuairisc a fháil ar conas cruthúnas a thabhairt ar thionscnamh do tháirgí chun taraifí fabhracha a éileamh agus ar rialacha a bhaineann le fíorú tionscnaimh ag údaráis chustaim, féach an roinn maidir le rialacha tionscnaimh thuas.

Faigh amach faoi dhoiciméid agus nósanna imeachta imréitigh custaim eile is gá chun allmhairiú isteach san Aontas Eorpach.

Chun faisnéis a fháil faoi nósanna imeachta custaim le haghaidh allmhairiú agus onnmhairiú i gcoitinne, tabhair cuairt ar shuíomh gréasáin Ard-Stiúrthóireacht an Chánachais agus an Aontais Custaim .

Maoin Intleachtúil agus Tásca Geografacha

Trádáil i Seirbhísí

Soláthar Poiblí

Infheistíocht

Réimsí eile

Iomaíocht

  • ó 2014 i leith, tá deireadh curtha ag an Aontas le fóirdheontais onnmhairiúcháin ar gach táirge a onnmhairítear chuig tíortha CCE
  • tá bearta íoslaghdaithe ag an Aontas le táirgeadh agus saobhadh trádála
  • má tá an tionscal áitiúil faoi bhagairt mar gheall ar bhorradh iompórtála ón Eoraip, ceadaíonn EPA an Aigéin Chiúin bearta a spreagadh chun earnálacha tionsclaíocha agus tionscal naíonán a chosaint

Forbairt inbhuanaithe agus cearta an duine

Tá EPA AE-an Aigéin Chiúin bunaithe go sainráite ar na gnéithe ‘riachtanacha agus bunúsacha’ a leagtar amach i gComhaontú Shamó, i.e. cearta an duine, prionsabail dhaonlathacha, an smacht reachta, agus dea-rialachas.

  • ciallaíonn an ‘clásal neamh-fhorghníomhaithe’ gur féidir ‘bearta iomchuí’ (mar a leagtar amach faoi Chomhaontú Shamó) a dhéanamh má mhainníonn aon pháirtí a oibleagáidí a chomhlíonadh i leith na n-eilimintí bunriachtanacha. D’fhéadfaí a áireamh leis sin sochair trádála a chur ar fionraí.
  • cuirtear de chúram ar chomhinstitiúidí CCE faireachán agus measúnú a dhéanamh ar thionchar chur chun feidhme CCE ar fhorbairt inbhuanaithe na bPáirtithe.

Fothú acmhainneachta agus cúnamh teicniúil

Cuireann an tAontas cúnamh teicniúil ar fáil do Chúnamh don Trádáil. Cuidíonn sé sin le tíortha a nósanna imeachta custaim a oiriúnú agus páipéarachas a laghdú. Ar do shon, ciallaíonn sé seo níos lú trioblóide agus tú ag déileáil le custaim.

Naisc agus doiciméid úsáideacha

Naisc thapa

  1. Naisc úsáideacha
  2. Nuacht

Ceisteanna Coitianta

  1. Nuair a thagraíonn an taraif do mheáchan, an bhfuil ollmheáchan nó glanmheáchan aici?
  2. Conas is féidir liom teacht ar an dleacht ar allmhairí a bhaineann le mo tháirge?
  3. Más mian liom mo tháirge a dhíol i roinnt Ballstát, an bhfuil dleachtanna iompórtála le híoc gach uair a théann mo tháirge isteach i dtír eile?
  4. An féidir liom liosta táirgí a ngearrtar dleacht iompórtála 0 % orthu a fháil?
  5. An gcuirtear dleachtanna máil i bhfeidhm ar leibhéal an Aontais nó ar an leibhéal náisiúnta?
  6. Cén chaoi a ngearrtar CBL san Aontas Eorpach?
  7. Conas is féidir liom cead a fháil chun iasc a onnmhairiú chuig an Aontas Eorpach?
  8. An gá do bhia a onnmhairítear chuig AE teacht ó bhunaíocht atá údaraithe ag an Aontas Eorpach?
  9. An gcaithfidh mé íoc as mo Chúntóir Trádála le haghaidh Seirbhísí agus Infheistíochta?
  10. Cé na teangacha i mo Chúntóir Trádála do Sheirbhísí agus Infheistíocht?