Coimircí nua an Aontais maidir le hallmhairí cruach ó thríú tíortha

Ón 1 Iúil, le Rialachán (AE) 2026/1384 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, bunaítear creat rialála nua a chuirfear in ionad an bhirt coimirce faoi Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2019/159, a raibh feidhm aige go dtí an 30 Meitheamh 2026.

Is é is aidhm dó dul i ngleic leis na héifeachtaí diúltacha a bhaineann le ró-acmhainneacht dhomhanda i margadh cruach an Aontais.

Laghdú suntasach ar chuótaí rátaí taraife (TRQanna) agus dúbailt na dleachta lasmuigh den chuóta

Leis an gcóras nua, déantar athbhreithniú ar na socruithe taraif-chuóta lena rialaítear allmhairí cruach isteach san Aontas agus tugtar isteach na bearta seo a leanas chun allmhairí iomarcacha a dhíspreagadh agus rochtain rialaithe ar an margadh a choinneáil do sholáthróirí traidisiúnta ag an am céanna:

• laghdú thart ar 47 % a dhéanamh ar mhéid iomlán na gcuótaí allmhairiúcháin saor ó dhleacht i gcomparáid le córas tagartha 2024,
• méadaítear an dleacht lasmuigh den chuóta go 50 %, mar a leagtar amach in Iarscríbhinn II, rud a ardaíonn go suntasach costas na n-allmhairí a sháraíonn na méideanna leithdháilte.

Méadú ar líon na gcatagóirí táirgí cumhdaithe

Cumhdaítear 28 gcatagóir táirgí leis an mbeart atá ann faoi láthair. Faoin rialachán nua, méadaítear an líon sin go dtí na 30 catagóir a liostaítear in Iarscríbhinn I, arna sainaithint le cóid AC. Mhol Parlaimint na hEorpa go sonrach slat sreinge dosmálta agus barraí gaibhnithe a chur leis, idir neamh-chóimhiotail agus chóimhiotail eile.

Faoin 30 Meitheamh 2027, déanfaidh an Coimisiún measúnú i dtaobh ar cheart an raon feidhme a leathnú chuig táirgí atá déanta as cruach nó ina bhfuil méid suntasach cruach nach n-áirítear faoi láthair in Iarscríbhinn I.

An Íoslainn, Lichtinstéin agus an Iorua a eisiamh

Eisiatar allmhairí táirgí tionscnaimh ó na trí thír sin ó chur i bhfeidhm na dtaraif-chuótaí agus na dleachta lasmuigh den chuóta, de bhua iad a chomhtháthú sa Limistéar Eorpach Eacnamaíoch (LEE).

Déantar táirgí ó thíortha atá faoi réir bearta coimirce déthaobhacha a comhaontaíodh faoi chomhaontuithe saorthrádála a tugadh i gcrích leis an Aontas a eisiamh ó na cuótaí sin freisin.

Cuótaí nár úsáideadh a aistriú (tabhairt anonn)

Ní dhearnadh foráil sa togra tosaigh ón gCoimisiún maidir le haon tabhairt anonn: forghéilleadh méideanna nár úsáideadh laistigh de cheathrú. Glacann an téacs deiridh cur chuige idirmheánach: le linn na chéad bhliana de chur i bhfeidhm an Rialacháin, aistreofar méideanna na dtaraif-chuótaí nach n-úsáidtear laistigh de ráithe chuig an gcéad ráithe eile laistigh den tréimhse iarratais bhliantúil chéanna, chun níos mó solúbthachta a sholáthar d’oibreoirí eacnamaíocha agus chun cuidiú le leanúnachas an tslabhra soláthair agus comhlíonadh na gconarthaí soláthair atá ann cheana a áirithiú.

Tar éis na chéad bhliana den chur i bhfeidhm, d’fhéadfadh sé gur ghá na rialacha maidir le haistriú cuótaí nár úsáideadh a choigeartú, agus iompraíocht an mhargaidh agus an gá atá le haghaidh a thabhairt ar shuaitheadh a d’fhéadfadh a bheith sa mhargadh á gcur san áireamh.

Ina theannta sin, i gcás inar mó ná 80 % meánúsáid na dtaraif-chuótaí le haghaidh catagóir táirgí ar leith le linn na chéad trí ráithe den tréimhse bhliantúil, ceadófar tabhairt anonn.

Tír an leáite agus an doirte a shainaithint (an prionsabal ‘leáite agus doirte’)

Tráth an allmhairithe, ní mór d’allmhaireoirí táirgí atá faoi réir na gcuótaí fianaise leordhóthanach infhíoraithe a chur isteach — amhail deimhniú muilinn — chun an tír inar táirgeadh an amhchruach nó an t-iarann i bhfoirm leachtach ar dtús a léiriú agus a caitheadh ina dhiaidh sin chun a chéad staid sholadach a bhaint amach (dá ngairtear ‘tír leáite agus doirte’ anseo feasta).

Ní chinntear go díreach leis an gceanglas sin leithdháileadh na gcuótaí a bhaineann go sonrach le tír faoi leith; ina ionad sin, is é is cuspóir dó trédhearcacht an tslabhra soláthair a mhéadú le haghaidh allmhairí cruach agus deis a thabhairt don Choimisiún faisnéis iontaofa a fháil maidir le tionscnamh na cruach a allmhairítear isteach san Aontas.

Deireadh leis an díolúine le haghaidh leaca cruach na Rúise agus cóir speisialta don Úcráin

Tugtar isteach leis an rialachán freisin dhá athrú shuntasacha maidir leis an dá thír sin atá i mbun coinbhleacht armtha faoi láthair:

• cuirtear deireadh leis an díolúine a cheadaigh allmhairiú leac cruach ón Rúis roimhe seo, tar éis don Pharlaimint a áitiú nár cheart rochtain a bheith ag aon táirge cruach a leádh nó a caitheadh sa Rúis nó sa Bhealarúis ar aon chuóta;
• Agus cuótaí tírshonracha á leithdháileadh, cuirfear san áireamh staid na hÚcráine – le díolúine faoin gcoimirce reatha a bhí le fanacht i bhfeidhm go dtí samhradh 2028, agus mar thír is iarrthóir ar aontachas leis an Aontas a bhfuil ábhair imní slándála ar leith ag baint léi.

Athbhreithniú agus na chéad chéimeanna eile

Is iad seo a leanas na céimeanna i gcur chun feidhme an rialacháin:

Tuilleadh eolais

• Rialachán (AE) 2026/1384 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 17 Meitheamh 2026 maidir le haghaidh a thabhairt ar na héifeachtaí diúltacha a bhaineann le trádáil atá ag ró-acmhainneacht dhomhanda i margadh cruach an Aontais agus lena leasaítear Rialachán (AE) 2020/2170
• Ard-Stiúrthóireacht na Trádála – Bearta coimirce
• Cúinne Phreas an Aontais: Ceisteanna agus freagraí maidir le plean an Choimisiúin tionscal cruach an Aontais a chosaint ar thionchair éagóracha na ró-acmhainneachta domhanda