Cur i bhfeidhm Chomhaontú Trádála Eatramhach AE-MERCOSUR an 1 Bealtaine 2026

Ón 1 Bealtaine 2026 ar aghaidh, beidh feidhm ag an gComhaontú Trádála Eatramhach (iTA) a síníodh idir an tAontas agus tíortha Mercosur (an Bhrasaíl, an Airgintín, Uragua agus Paragua).

Síníodh an Comhaontú Trádála Eatramhach sin i mí Eanáir 2026, in éineacht leis an gComhaontú Comhpháirtíochta idir an tAontas agus Mercosur (‘EMPA’) lena gcumhdaítear idirphlé polaitiúil, comhar agus forálacha institiúideacha níos leithne.

Ní chumhdaítear le ITA ach léirscaoileadh trádála agus infheistíochta agus cuirtear chun feidhme go sealadach é chun tairbhí láithreacha a thairiscint don dá pháirtí agus an comhaontú iomlán tugtha chun críche, ós rud é go bhfuil daingniú iomlán fós faoi réir díospóireacht leanúnach i bParlaimint an Aontais agus rialuithe féideartha CBAE.

Bunaítear leis an gComhaontú in Iarscríbhinn 2-A an chóir fhabhrach is infheidhme maidir le hearraí atá le hallmhairiú isteach sa dá chríoch. Déantar foráil ann maidir leis an méid seo a leanas:

• Tá Foscríbhinn 2-A-1 le bheith infheidhme maidir le hearraí Mercosur a allmhairítear isteach san Aontas.
• Beidh Foscríbhinn 2-A-2 infheidhme maidir le hearraí de chuid an Aontais a allmhairítear isteach i dtír MERCOSUR.

Tosaíonn an sceideal díchóimeála taraifí an lá a thiocfaidh an Comhaontú i bhfeidhm agus beidh sé infheidhme ar feadh tréimhse 15 bliana.

Ina theannta sin, laghdaíonn iTA bacainní neamhtharaife ar thrádáil earraí agus seirbhísí, ionchorpraíonn sé bearta chun trádáil in amhábhair chriticiúla a éascú agus áirítear leis clásail maidir le cosaint an chomhshaoil.

Príomhthairbhí an iTA maidir le trádáil in earraí

Tá laghduithe taraife ar earraí a sholáthraítear in iTA infheidhme mar a leanas:

• I gcás onnmhairí an Aontais chuig tíortha MERCOSUR, cuireann an comhaontú deireadh le dleachtanna allmhairiúcháin ar níos mó ná 91 % d’earraí an Aontais a onnmhairítear chuig tíortha Mercosur thar thréimhse suas le 10 mbliana i gcás fhormhór na dtáirgí. Déanfar dleachtanna ar tháirgí íogaire áirithe a léirscaoileadh thar thréimhse céimnithe isteach níos faide (suas le 15 bliana).

Is iad seo a leanas táirgí an Aontais a bhainfidh tairbhe as iTA:

• • táirgí agraibhia (ológa agus ola olóige, beoir, fíon, leann úll, deochanna eile agus ullmhóidí bia),
  • gluaisteáin agus páirteanna gluaisteán,
  • innealra,
  • ceimiceáin,
  • earraí cógaisíochta,
  • Teicstílí agus éadaí.

• I gcás onnmhairí MERCOSUR chuig an Aontas, cuirfidh an tAontas deireadh de réir a chéile le dleachtanna allmhairiúcháin ar 92 % d’allmhairí ó thíortha Mercosur agus tabharfaidh sé rochtain fhabhrach ar 7.5 % eile (trí tharaif-chuótaí agus sásraí eile) thar thréimhse suas le 10 mbliana.

I gcás príomhonnmhairí talmhaíochta, déantar foráil le iTA maidir le léirscaoileadh páirteach trí chuótaí seachas trí dhíothú iomlán taraifí.

Tugtar isteach leis freisin clásal coimirce déthaobhach lenar féidir lamháltais taraife a aisiompú i gcás bagairt mhórdhíobhála do tháirgeadh an Aontais:

• • feithiclí agus páirteanna mótarfheithiclí
  • coisbheart, éadaí agus teicstílí
  • síolta ola agus barra próitéine
  • colmóirí, cloicheáin agus scuideanna
  • Caife, Tae agus Cacao
  • éanlaith chlóis, muiceoil, siúcra agus mil – dleacht 0 % laistigh den taraif-chuóta ón gcéad lá,
  • mairteoil – dleacht 7.5 % laistigh den TRQ ón gcéad lá,
  • eatánól tionsclaíoch – dleacht 0 % laistigh den taraif-chuóta ón gcéad lá.

Thairis sin, cosnaítear leis an gComhaontú níos mó ná 350 tásc geografach Eorpach agus 220 ó MERCOSUR, go háirithe i gcás earraí bia a bhfuil a saintréithe nasctha leis an limistéar táirgthe (e.g. Parmigiano Reggiano ón Iodáil nó cáis Manchego ón Spáinn). Is é an aidhm atá ann aithris tháirgí barántúla an Aontais agus Mercosur a chosc, eisiachas an bhranda agus an mhargaidh a ráthú, agus ar an gcaoi sin trádáil i dtáirgí ardcháilíochta de thionscnamh rialaithe a chomhdhlúthú.

Leanann ceanglais an Aontais d’fheidhm a bheith acu

Leanfaidh rialacha margaíochta agus rialuithe teorann an Aontais d’fheidhm a bheith acu maidir le hearraí a allmhairítear faoi iTA.

Is ionann caighdeáin sláintíochta agus fíteashláintíochta (SPS) san Aontas d’allmhaireoirí agus do tháirgeoirí intíre gan beann ar Chomhaontuithe Trádála. Ciallaíonn sé sin nach mór d’ainmhithe, plandaí agus táirgí bia a chuirtear ar mhargadh an Aontais, a tháirgtear sa bhaile nó a allmhairítear ó aon tríú tír (faoi chomhaontú Trádála nó nach ea), ceanglais SPS an Aontais a chomhlíonadh.

Tá feidhm ag reachtaíocht an Aontais maidir le leas ainmhithe freisin i ndáil le gníomhaíochtaí áirithe (e.g. marú, iompar ainmhithe beo nó leas béaróg).

Fianaise ar thionscnamh chun éileamh a dhéanamh ar na fabhair tharaife iTA

Faoin gcomhaontú saorthrádála, tá an t-éileamh ón allmhaireoir ar chóir fhabhrach taraife bunaithe ar ráiteas maidir le tionscnamh tar éis théacs Iarscríbhinn 3-C a ghabhann leis an gComhaontú, ina ndearbhaíonn an t-onnmhaireoir gur táirge tionscnaimh é an táirge agus ina n-áirítear an uimhir thagartha lena sainaithnítear é:

Mar sin féin, ar feadh uastréimhse 5 bliana ó dháta theacht i bhfeidhm an Chomhaontaithe, glacfaidh an tAontas freisin mar ráiteas maidir le tionscnamh le ‘deimhniú tionscnaimh’ lena léirítear go gcomhlíonann na táirgí a allmhairítear isteach san Aontas na ceanglais tionscnaimh a bhunaítear faoin gComhaontú, i gcomhréir le hIarscríbhinn 3-D a fhoilsítear le Fógra 2026/875.

Tá sé tábhachtach a thabhairt faoi deara, ó dháta theacht i bhfeidhm an iTA, nach n-eiseoidh Paragua ráitis maidir le tionscnamh ach amháin i bhfoirm ‘deimhnithe tionscnaimh’ d’Iarscríbhinn 3-D.

Cuireann an Comhaontú Trádála idir an tAontas Eorpach agus Mercosur borradh faoin trádáil ar bhealaí eile

Is é is aidhm do iTA borradh a chur faoi onnmhairí an Aontais chuig Mercosur tríd an méid seo a leanas a dhéanamh:

• deireadh a chur le bacainní neamhtharaife ar thrádáil in earraí amhail rialacha sriantacha atá éagsúil le caighdeáin idirnáisiúnta, ceadúnais allmhairiúcháin neamh-uathoibríocha nó nósanna imeachta um measúnú comhréireachta a bhfuil ualach mór ag baint leo,
• deireadh a chur le cóireáil idirdhealaitheach cánach ar earraí allmhairithe,
• trádáil i seirbhísí a éascú agus seirbhísí agus monaraíocht a bhunú,
• soláthar rialtais a oscailt;
• é a dhéanamh níos éasca d’Fhiontair Bheaga agus Mheánmhéide (FBManna) trádáil a dhéanamh,
• rochtain ar amhábhair atá riachtanach do gheilleagar an Aontais a fheabhsú trí chánacha onnmhairiúcháin a ísliú nó a bhaint agus trí dheireadh a chur le srianta ar onnmhairiú agus le monaplachtaí onnmhairiúcháin

Cuireann an comhaontú borradh freisin faoi onnmhairí MERCOSUR chuig an Aontas go príomha tríd an méid seo a leanas a dhéanamh:

• taraifí a ísliú (trí chuótaí go minic)
• bacainní trádála a laghdú
• rochtain intuartha ar mhargadh an Aontais a chur ar fáil le rialacha soiléire agus níos simplí maidir le nósanna imeachta custaim, rialacha tionscnaimh agus doiciméadacht
• comhtháthú i slabhraí soláthair an Aontais a éascú

Ba cheart d’allmhaireoirí agus d’onnmhaireoirí an Aontais ullmhú chun leas a bhaint as na taraifí sealadacha a thosóidh an 1 Bealtaine trí athbhreithniú a dhéanamh ar an gcéim shonrach laghdaithe taraife dá línte táirgí.

Ón uair a thiocfaidh an Comhaontú Saorthrádála i bhfeidhm, beidh socruithe trádála ag an Aontas le gach tír i Meiriceá Laidineach seachas an Bholaiv, Cúba agus Veiniséala, rud a thabharfaidh rochtain fhabhrach dó ar mhargaí arb ionann iad agus 95 % d’olltáirgeacht intíre (OTI) an réigiúin.

Is féidir tuilleadh eolais a fháil in:

• Ard-Stiúrthóireacht Trádála an Aontais Eorpaigh – Comhaontú Comhpháirtíochta AE-Mercosur: Téacs an Chomhaontaithe
• Míniú ar chomhaontú AE-Mercosur
• Comhaontú comhpháirtíochta AE-Mercosur – Deiseanna oscailte d’fheirmeoirí na hEorpa
• Comhaontú Comhpháirtíochta AE-Mercosur: Caighdeáin Sláinte agus Sábháilteachta na hEorpa a urramú
• AS TAXUD an Aontais – EU-Mercosur ITA – Treoraíocht maidir le Rialacha Tionscnaimh
• MERCOSUR: El Mercosur terminó de aprobar el Acuerdo con la UE
• Acuerdo Comercial Interino entre el Mercado Común del Sur (MERCOSUR) y la Unión Europea