Partnerschapsovereenkomst EU-Mercosur en tussentijdse handelsovereenkomst

De interim-handelsovereenkomst in één oogopslag

Op 17 januari 2026 hebben de Europese Unie (EU) en de vier Mercosur-landen Argentinië, Brazilië, Paraguay en Uruguay de partnerschapsovereenkomst tussen de EU en Mercosur (EMPA) en de tussentijdse handelsovereenkomst (iTA) ondertekend. Dit laatste zal worden ingetrokken en vervangen zodra de EMPA volledig is geratificeerd.

Op 15 april 2025 is het bericht betreffende de voorlopige toepassing van de tussentijdse handelsovereenkomst met ingang van 1 mei 2026 bekendgemaakt in het Publicatieblad (PB L 2026/868).

Meer informatie

Op 27 februari 2026 is de tussentijdse handelsovereenkomst bekendgemaakt in het Publicatieblad (PB L 2026/184). Voor de uitgebreide tekst van de overeenkomst kunt u naar EU-Mercosur navigeren: Tekst van de overeenkomst. Hier is de tekst gemakkelijk opgedeeld in hoofdstukken en bijlagen voor eenvoudige raadpleging.

De volgende samenvatting behandelt de afzonderlijke hoofdstukken van de iTA.

Hoogtepunten

De Mercosur-landen vormen samen de op zes na grootste economie ter wereld met een totale bevolking van 270 miljoen mensen.

De bilaterale handel in goederen tussen de EU en Mercosur is relatief evenwichtig. In 2024 bedroeg de EU-uitvoer naar Mercosur ongeveer 55 miljard EUR, terwijl de invoer uit Mercosur ongeveer 56 miljard EUR bedroeg.

Wat diensten betreft, voerde de EU in 2023 ongeveer 29 miljard EUR uit naar Mercosur, tegenover 13 miljard EUR aan invoer, waarbij Brazilië goed was voor meer dan 70 % van de handel in diensten.

Vooral de investeringsrelaties zijn sterk. De EU is de grootste buitenlandse investeerder in Mercosur, met geaccumuleerde EU-investeringsvoorraden die stijgen van 315 miljard EUR in 2013 tot ongeveer 384 miljard EUR in 2023. De Mercosur-beleggingsvoorraden in de EU blijven relatief beperkt.

Tegen deze achtergrond zal de overeenkomst naar verwachting de bestaande handels- en investeringspatronen versterken en tegelijkertijd de voorspelbaarheid op lange termijn voor marktdeelnemers verbeteren.

De overeenkomst:

• verhoogt de bilaterale handel en investeringen en verlaagt tarifaire en niet-tarifaire handelsbelemmeringen, met name voor kleine en middelgrote ondernemingen;
• stabielere en voorspelbare regels voor handel en investeringen creëert door middel van betere en strengere regels, bijvoorbeeld op het gebied van intellectuele-eigendomsrechten (met inbegrip van geografische aanduidingen), voedselveiligheidsnormen, mededinging en goede regelgevingspraktijken; en
• gemeenschappelijke waarden en duurzame ontwikkeling bevordert, onder meer door de rechten van werknemers te versterken, klimaatverandering te bestrijden, milieubescherming te waarborgen en verantwoord ondernemerschap aan te moedigen.

Belangrijkste elementen van de overeenkomst

Handel in goederen

De belangrijkste doelstelling is de geleidelijke afschaffing of verlaging van de tarieven. Zodra de overeenkomst volledig ten uitvoer is gelegd, worden de rechten op 91 % van de EU-uitvoer naar Mercosur en 92 % van de Mercosur-uitvoer naar de EU afgeschaft.

Mercosur zal de tarieven voor de meeste industriële producten van cruciaal belang voor de EU volledig afschaffen, terwijl de EU de rechten op alle industriële goederen over een periode van tien jaar geleidelijk zal afschaffen. In de landbouw zal Mercosur geleidelijk 93 % van de tarieflijnen voor agrovoedingsmiddelen liberaliseren, terwijl de EU 82 % van de invoer van landbouwproducten zal liberaliseren, waardoor de resterende producten beperkte toegang krijgen via tariefcontingenten.

De overeenkomst heeft ook betrekking op uitvoerbeperkingen. De uitvoerrechten op belangrijke grondstoffen, zoals sojabonen of huiden, zullen worden verlaagd of afgeschaft. De uitvoerrechten op bepaalde kritieke grondstoffen worden volledig afgeschaft door Argentinië, Uruguay en Paraguay, terwijl Brazilië zich ertoe verbindt gedeeltelijke afschaffing of bindende bovengrenzen toe te passen. Bovendien verbiedt de overeenkomst import- en exportprijseisen en monopolies.

Oorsprongsregels

Preferentiële toegang in het kader van de overeenkomst is afhankelijk van de naleving van de oorsprongsregels. Alleen goederen van oorsprong uit de EU of Mercosur komen in aanmerking voor tariefpreferenties. De overeenkomst voert moderne regels in op basis van zelfcertificering door exporteurs, met inbegrip van het gebruik van het systeem van geregistreerde exporteurs in de EU (REX) of gelijkwaardige mechanismen.

Douane en handelsfacilitatie

De bepalingen inzake douane en handelsfacilitatie gaan verder dan de bestaande WTO-verbintenissen en zijn erop gericht de administratieve rompslomp te verminderen, de douaneafhandeling te versnellen en de transparantie te vergroten. De maatregelen omvatten automatisering van procedures, versterkte douanesamenwerking en regelmatige evaluaties van de uitvoering.

Technische handelsbelemmeringen

Technische belemmeringen voor handelsdisciplines zijn bedoeld om onnodige verschillen in regelgeving te verminderen. De overeenkomst bevordert een betere afstemming op internationale normen, verbeterde conformiteitsbeoordelingsprocedures en, op bepaalde gebieden, de aanvaarding door Mercosur van EU-conformiteitstestresultaten. Bepalingen inzake markering en etikettering zijn bedoeld om de nalevingskosten voor exporteurs te verlagen.

Sanitaire en fytosanitaire maatregelen

De overeenkomst bevat uitgebreide bepalingen inzake sanitaire en fytosanitaire maatregelen. Zij bevestigt opnieuw de strenge sanitaire en fytosanitaire normen van de EU, waarover nog steeds niet kan worden onderhandeld, en handhaaft het recht van de EU om regelgeving vast te stellen op basis van het voorzorgsbeginsel. Alle invoer moet volledig voldoen aan de EU-invoerregels.

Dialogen over kwesties in verband met de agrovoedingsketen

De EU en de Mercosur-landen zijn overeengekomen dialogen aan te gaan om het wederzijds vertrouwen en begrip te versterken en informatie uit te wisselen over dierenwelzijn, het gebruik van biotechnologie in de landbouw, de bestrijding van antibioticaresistentie en wetenschappelijke kwesties in verband met voedselveiligheid en de gezondheid van dieren en planten.

Handelsbescherming en mondiale vrijwaringsmaatregelen en bilaterale vrijwaringsmaatregelen

De overeenkomst bevestigt de beschikbaarheid van met de WTO verenigbare antidumping- en compenserende maatregelen en voert bilaterale vrijwaringsmaatregelen in. Voor de landbouw biedt een specifieke bilaterale vrijwaringsverordening extra bescherming tegen plotselinge invoerpieken, met duidelijk omschreven triggers, verscherpt toezicht en een mogelijke tijdelijke opschorting van preferenties.

Handel in diensten en vestiging

Op het gebied van diensten en vestiging doet Mercosur toezeggingen voor alle vormen van levering, met inbegrip van liberalisering van investeringen. De overeenkomst verbetert de rechtszekerheid, transparantie en samenwerking op regelgevingsgebied op gebieden als telecommunicatie, financiële diensten en e-handel, maar sluit de liberalisering van openbare diensten uitdrukkelijk uit. Bepalingen inzake elektronische handel verbieden ongerechtvaardigde belemmeringen, waarborgen de rechtsgeldigheid van elektronische overeenkomsten en verbeteren de consumentenbescherming.

Rekening-couranttransacties en kapitaalbewegingen

De EU en de Mercosur-landen hebben overeenstemming bereikt over het vrije verkeer van kapitaal met het oog op directe investeringen, waaronder ook de liquidatie of repatriëring van dergelijk kapitaal valt. Elke partij staat ook alle betalingen en overmakingen in vrij converteerbare valuta's toe met betrekking tot lopende-rekeningtransacties die binnen het toepassingsgebied van de overeenkomst vallen.

Overheidsopdrachten

De overeenkomst heeft tot doel wederkerige en niet-discriminerende toegang tot de markten voor overheidsopdrachten in de Europese Unie en Mercosur te waarborgen. De overeenkomst kent nationale behandeling toe aan lokaal gevestigde leveranciers, goederen en diensten, waardoor overheden binnenlandse exploitanten niet kunnen bevoordelen ten opzichte van buitenlandse concurrenten zodra aan de vestigingscriteria is voldaan.

Voor ondernemers uit de EU betekent dit een aanzienlijke openstelling van aanbestedingsmogelijkheden op Mercosur-markten, die van oudsher worden gekenmerkt door beperkte transparantie en beperkte buitenlandse deelname. De verbintenissen hebben betrekking op aanbestedingen op het niveau van de centrale overheid en, in bepaalde gevallen, op niet-centrale entiteiten en overheidsbedrijven. Vanuit marktperspectief wordt verwacht dat deze bepalingen de voorspelbaarheid en concurrentieneutraliteit bij aanbestedingsprocedures zullen verbeteren, met name bij opdrachten in verband met infrastructuur, vervoer, energie en openbare diensten.

Intellectuele-eigendomsrechten

Er worden uitgebreide regels vastgesteld voor het volledige spectrum van de bescherming en handhaving van intellectuele-eigendomsrechten, met inbegrip van auteursrechten, handelsmerken, modellen en octrooien. Het versterkt de rechtszekerheid voor rechthebbenden door middel van duidelijke verbintenissen en samenwerkingsmechanismen, ondersteund door bepalingen inzake civiele en administratieve handhaving.

Een specifiek deel over geografische aanduidingen (GA’s) is van bijzonder belang. De overeenkomst zorgt voor de effectieve erkenning en bescherming van 344 geografische aanduidingen van de EU en 220 geografische aanduidingen van Mercosur, met bescherming die vergelijkbaar is met het EU-niveau. De bescherming geldt vanaf de inwerkingtreding voor de meeste in de lijst opgenomen namen, met slechts beperkte uitzonderingen voor eerder gebruik of eerdere rechten. De overeenkomst beschermt GA-namen tegen misbruik, imitatie en evocatie en voorziet in administratieve handhaving naast rechtsmiddelen, waaronder grensmaatregelen. Het maakt het ook mogelijk om in de toekomst extra GI-namen toe te voegen.

Kleine en middelgrote ondernemingen

Gezien de uitdagingen waarmee kleinere marktdeelnemers worden geconfronteerd, bevat de overeenkomst een specifiek hoofdstuk over kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s). Het doel ervan is ervoor te zorgen dat kmo’s daadwerkelijk kunnen profiteren van de kansen die de overeenkomst biedt.

Belangrijke maatregelen zijn onder meer een betere informatie-uitwisseling over de voorwaarden voor markttoegang en de oprichting van databanken met informatie over tarieven, belastingen en oorsprongsregels op tarieflijnniveau. Het hoofdstuk voorziet ook in bilaterale samenwerking om ervoor te zorgen dat bij de uitvoering rekening wordt gehouden met de belangen van het mkb. Hoewel deze bepalingen geen nieuwe markttoegangsrechten creëren, zijn zij bedoeld om de praktische belemmeringen voor deelname aan de handel tussen de EU en Mercosur te verminderen.

Mededinging

Om een gelijk speelveld te waarborgen, moeten beide partijen uitgebreide mededingingswetgeving en onafhankelijke mededingingsautoriteiten handhaven. De overeenkomst harmoniseert de mededingingsregels niet, maar schept een kader voor samenwerking en dialoog tussen de autoriteiten.

Belangrijke elementen zijn onder meer bilateraal overleg in gevallen van concurrentieverstorende praktijken die van invloed kunnen zijn op de handel of investeringen tussen de partijen, alsook de uitwisseling van niet-vertrouwelijke informatie. Voor handelaren en investeerders hebben deze bepalingen tot doel de risico’s in verband met marktverstoringen als gevolg van kartels, misbruik van machtsposities of concurrentieverstorende fusies te verminderen, met behoud van de handhavingsautonomie op nationaal niveau.

Subsidies

In de overeenkomst wordt ingegaan op de potentiële handelsverstorende effecten van staatssteun en wordt erkend dat subsidies noodzakelijk kunnen zijn om legitieme doelstellingen van het overheidsbeleid, zoals industriële ontwikkeling, milieubescherming of sociale cohesie, te verwezenlijken.

In plaats van strikte verboden op te leggen, voorziet de overeenkomst in een samenwerkingsmechanisme tussen de partijen. Dit mechanisme is gericht op transparantie, informatie-uitwisseling en dialoog over subsidiepraktijken en controlesystemen.

De overeenkomst wijst op een verscherpt toezicht op subsidiegerelateerde verstoringen in de loop van de tijd, met behoud van beleidsruimte voor overheden. Het legt ook de basis voor toekomstige samenwerking op het gebied van subsidietransparantie.

Overheidsbedrijven

Een specifiek hoofdstuk regelt de commerciële activiteiten van staatsbedrijven en -bedrijven. De betrokken ondernemingen moeten bij de aan- en verkoop handelen in overeenstemming met commerciële overwegingen, op voorwaarde dat dergelijke transacties niet dienen om aan een openbaredienstverplichting te voldoen. Het toepassingsgebied strekt zich niet uit tot de defensiesector, overheidsdiensten of ondernemingen met een omzet van minder dan 200 miljoen bijzondere trekkingsrechten. Er wordt uitdrukkelijk bevestigd dat partijen staatsbedrijven mogen blijven oprichten of monopolies mogen handhaven. Bepalingen inzake transparantie maken de uitwisseling van informatie in geval van een potentieel belangenconflict mogelijk.

Handel en duurzame ontwikkeling

Verbintenissen inzake arbeidsrechten en milieubescherming zijn in de overeenkomst opgenomen. De partijen verbinden zich ertoe de internationale arbeidsverdragen en multilaterale milieuovereenkomsten, met inbegrip van de Overeenkomst van Parijs inzake klimaatverandering, te eerbiedigen en doeltreffend uit te voeren.

De aanwijzing van de Overeenkomst van Parijs als een essentieel onderdeel van de algemene overeenkomst is een opmerkelijke innovatie. De overeenkomst kan geheel of gedeeltelijk worden opgeschort indien een partij zich terugtrekt uit de Overeenkomst van Parijs of deze ondermijnt door niet te goeder trouw te handelen. Daarnaast bevat de overeenkomst juridisch bindende toezeggingen inzake ontbossing, waaronder verplichtingen om vanaf 2030 maatregelen te nemen om ontbossing een halt toe te roepen. Dit is de eerste keer dat dergelijke verbintenissen zijn ingebed in een juridisch afdwingbare handelsovereenkomst in plaats van politieke verklaringen.

Transparantie

De overeenkomst heeft tot doel een voorspelbaar en op regels gebaseerd regelgevingsklimaat voor marktdeelnemers te bevorderen. Het vereist de elektronische publicatie van handelsgerelateerde maatregelen, de aanwijzing van contactpunten voor onderzoek en het objectieve en onpartijdige beheer van verordeningen.

Het voorziet ook in toetsings- en beroepsprocedures bij handelsgerelateerde administratieve besluiten. Voor handelaren verminderen deze bepalingen informatieasymmetrieën en onzekerheid in de regelgeving, met name op markten waar de toegang tot tijdige en betrouwbare regelgevingsinformatie van oudsher beperkt is.

Uitzonderingen

Partijen mogen om veiligheidsredenen of ter bescherming van de openbare orde afwijken van handelsverplichtingen. Belangrijke bepalingen zijn onder meer de bescherming van essentiële veiligheidsbelangen, zoals defensie of crisisbeheersing, en de mogelijkheid om milieu- en gezondheidsmaatregelen vast te stellen (overeenkomstig de GATT-regels). Bovendien regelt de overeenkomst de bescherming van vertrouwelijke informatie, fiscale soevereiniteit ter bestrijding van belastingontduiking en mechanismen voor noodsituaties. Maatregelen die in overeenstemming zijn met de WTO-vrijstellingen worden verenigbaar geacht. Er wordt ook voor gezorgd dat uitzonderingen niet tot willekeurige discriminatie leiden.

Geschillenbeslechting

Er worden procedures vastgesteld om meningsverschillen over de interpretatie of toepassing van de bepalingen ervan op te lossen. Het voorziet in raadplegingen, arbitragepanels, bindende verslagen, transparantieregels en een gedragscode voor panelleden. Een bemiddelingsmechanisme is ook beschikbaar als alternatief middel voor geschillenbeslechting.

De overeenkomst omvat een klachtenmechanisme zonder schending, dat nauw aansluit bij het WTO-systeem. Dit stelt een partij in staat om verhaal te halen wanneer verwachte voordelen worden tenietgedaan of geschaad door maatregelen die de overeenkomst niet formeel schenden. Dergelijke klachten zijn echter beperkt tot uitzonderlijke en nauwkeurig omschreven omstandigheden.

Institutionele bepalingen

Er wordt een institutioneel kader ingesteld om toezicht te houden op de uitvoering, met inbegrip van gezamenlijke organen, regelmatige evaluaties en mechanismen voor dialoog.

Algemene en slotbepalingen

Een hoofdstuk over algemene en slotbepalingen heeft betrekking op de territoriale toepassing, de voorlopige toepassing en het verband met andere overeenkomsten, de nakoming van verplichtingen, particuliere rechten en de toetreding van nieuwe lidstaten tot de EU of staten die partij zijn bij Mercosur. Het bevat ook bepalingen inzake duur, opzegging en authentieke talen en verwijst naar de bijlagen, aanhangsels en protocollen als integrerend deel van de overeenkomst.

Overeenkomst inzake preferentiële oorsprong en tariefafbraak

Preferentiële behandeling

Wederzijdse toekenning van preferentiële tarieven tussen de vier Mercosur-landen en de Europese Unie (EU) om de handelsbetrekkingen te versterken.

Ontmanteling van tarieven

De tariefafbraak begint op 1 mei 2026, overeenkomstig hoofdstuk 2, artikel 2.4, en bijlage 2-A bij de overeenkomst.

Mercosur: De tariefafbraak voor invoertarieven volgt de specificaties in hoofdstuk 2, artikel 2.4, samen met bijlage 2-A, aanhangsel 2-A-2.

EU: De tariefdemontage is in overeenstemming met hoofdstuk 2, artikel 2.4, samen met bijlage 2-A, aanhangsel 2-A-1.

Ontmanteling voor uitvoerrechten in Mercosur is vastgelegd in een afzonderlijke bijlage 2-B

Oorsprongsverordening

De oorsprongsverordeningen zijn opgenomen in hoofdstuk 3, afdelingen A tot en met C, van de overeenkomst, met inbegrip van de productspecifieke oorsprongsregels in bijlage 3-B en de inleidende aantekeningen daarbij in bijlage 3-A. De bijzondere regelingen inzake productspecifieke regels voor bepaalde producten van oorsprong uit Mercosur zijn opgenomen in bijlage 3-B-1.

• PB L 2026 van 27.2.2026, blz. 14 (hoofdstuk 3)
• PB L 2026 van 27.2.2026, blz. 2156 (bijlage 3-A).
• PB L 2026/184 van 27.2.2026, blz. 2163 (bijlage 3-B).
• PB L 2026 van 27.2.2026, blz. 2215 (bijlage 3-B-1)

Bewijzen van oorsprong

Formeel: Uitsluitend op tijdelijke basis (drie jaar, die met maximaal twee jaar kan worden verlengd) voor invoer in de Europese Unie van oorsprong uit de Mercosur-landen. Zie bijlage 3-D (PB L 2026/184 van 27.2.2026, blz. 2219)

Niet-formeel: Oorsprongsverklaring

Tekst van de verklaring: Referentiebijlage 3-C (PB L 2026/184 van 27.2.2026, blz. 2216)

Enkelvoudige attesten van oorsprong zijn toegestaan voor de invoer in gedeelten van gedemonteerde of niet-gemonteerde producten die zijn ingedeeld onder de GS-afdelingen XV tot en met XXI.

Geldigheid: Oorsprongsverklaringen zijn 12 maanden geldig.

Vrijstellingen: Informele oorsprongsverklaringen zijn toegestaan voor niet-commerciële transacties bestaande uit kleine pakketten van particulieren aan particulieren en persoonlijke bagage van reizigers, met inachtneming van de passende waardedrempels in het land van invoer.

Oorsprongsregels

• Algemene tolerantie: 10 % van de prijs af fabriek, behalve voor producten van de GS-hoofdstukken 50 tot en met 63, waarvoor de in de aantekeningen 6 en 7 van bijlage 3-A vastgestelde toleranties gelden.
• Drempelwaarde voor sets: 15% van de prijs af fabriek voor niet van oorsprong zijnde componenten.
• Territorialiteitsbeginsel: Naleving is verplicht.
• Niet-manipulatie: Naleving is verplicht.
• Verbod op terugval: Niet van toepassing.
• Scheiding van boekhouding: Van toepassing op vervangbare materialen, indien een boekhoudkundige scheidingsmethode voor het beheer van voorraden wordt gebruikt die in overeenstemming is met de algemeen aanvaarde boekhoudkundige beginselen in de betrokken partij.

Cumulatie

Bilaterale cumulatie tussen de EU en Mercosur is toegestaan, waardoor gestroomlijnde handelsbetrekkingen worden vergemakkelijkt.