Scéim na bhFabhar Ginearálaithe Plus (GSP+)

An ndéanann do chuideachta táirgí a allmhairiú ó thíortha i mbéal forbartha nó ó thíortha is lú forbairt? Cuidíonn an roinn seo leat tuiscint a fháil ar GSP+ an Aontais Eorpaigh

Sracfhéachaint

Tugann Scéim na bhFabhar Ginearálaithe Plus (GSP+) ón AE dreasacht speisialta do thíortha i mbéal forbartha forbairt inbhuanaithe agus dea-rialachas a shaothrú.

Ní mór do thíortha incháilithe 27 gcoinbhinsiún idirnáisiúnta a chur chun feidhme maidir le

  • cearta an duine
  • cearta saothair
  • an comhshaol
  • dea-rialachas

Mar mhalairt air sin, laghdaigh an tAontas a dhleachtanna ar allmhairí go nialas ar bhreis agus dhá thrian de línte taraife a n-easpórtálacha.

Tíortha is tairbhithe

  • An Airméin
  • An Bholaiv
  • Rinn Verde
  • An Chirgeastáin
  • An Mhongóil
  • An Phacastáin
  • Na hOileáin Fhilipíneacha
  • Srí Lanca

Dul in éag: Tá an GSP+ bailí go dtí 2023.

Taraifí

Liosta iomlán de na táirgí a chumhdaítear.

 

Úsáid an rogha cuardaigh atá ag Mo Chúntóir Trádála chun teacht ar an bhfaisnéis chruinn faoi dhleachtanna agus faoi tharaifí a bhaineann le do tháirge ar leith, agus tír thionscnaimh agus ceann scríbe an táirge sin á gcur san áireamh.

Má bhíonn amhras ort, téigh i dteagmháil le d’údaráis chustaim.

Rialacha maidir le tionscnamh

Is ionann na rialacha tionscnaimh a bhfuil feidhm acu maidir leis an ngnáthscéim GSP.

Sula n-easpórtálfaidh tú/a n-iompórtálfaidh tú, déan cinnte go bhfuil tú

  • Seiceáil na rialacha tionscnaimh is infheidhme maidir le do tháirge sa tír shonrach easpórtála/allmhairithe sa Cúntóir Trádála
  • téigh i gcomhairle le d’údaráis chustaim

Caoinfhulaingt

Sloinntear caoinfhulaingt

  • i bpraghas na dtáirgí deiridh do tháirgí iascaigh agus tionsclaíocha
  • i meáchan na dtáirgí deiridh le haghaidh táirgí talmhaíochta

Tá lamháltais atá san áireamh sa GSP níos boige ná lamháltais rialta. Is ionann iad agus 15 % i bpraghas an iaroibre don táirge deiridh seachas 10 %.

Tá feidhm ag lamháltais shonracha freisin maidir le teicstílí agus éadaí agus déantar cur síos orthu sna nótaí tosaigh d’Iarscríbhinn 22-03.

Féach freisin an riail ghinearálta Lamháltas nó De Minimis.

Carnadh

Oibríonn na cineálacha carntha seo a leanas i dtrádáil faoi GSP AE

  • déthaobhach
  • réigiúnach
  • fadú
  • carnadh leis an Iorua, leis an Eilvéis agus leis an Tuirc
Carnadh déthaobhach

Is féidir ábhair de thionscnamh an AE a chomhtháthú sna táirgí a mhonaraítear i dtír GSP agus ansin féadfar a mheas gur de thionscnamh na tíre sin iad, fad is go dtéann an phróiseáil a dhéantar sa tír GSP níos mó ná na híosleibhéil.

Carnadh réigiúnach

Grúpa I

Grúpa II

Grúpa III

Grúpa IV

Brúiné-Darussalam

An Bholaiv*

An Bhanglaidéis

An Airgintín

An Chambóid

An Cholóim

An Bhútáin

An Bhrasaíl

An Indinéis

Cósta Ríce

An India

Paragua

Laos Laos

An tSalvadóir

Neipeal Neipeal

Uragua

An Mhalaeisia

Guatamala

An Phacastáin*

 

Maenmar

Hondúras

Srí Lanca*

 

Na hOileáin Fhilipíneacha*

Nicearagua

 

 

Vítneam

Panama

 

 

 

Peiriú

 

 

 

Veiniséala

 

 

*Tíortha ar tairbhithe GSP+ iad faoi láthair

  • ceadaítear úsáid a bhaint as comhpháirteanna idir tíortha ón ngrúpa céanna (e.g. féadfaidh an India comhábhair ón bPacastáin a úsáid toisc go bhfuil siad araon i nGrúpa III), cé gur gá rialacha tábhachtacha áirithe a mheabhrú:
  • ní bheidh feidhm ag carnadh réigiúnach idir tíortha atá laistigh den ghrúpa céanna ach amháin i gcás ina bhfuil na tíortha a bhfuil baint acu leis an carnadh, tráth onnmhairithe an táirge chuig an Aontas Eorpach, ina dtíortha is tairbhithe agus nach tíortha incháilithe iad amháin iad
  • má dhéantar tuilleadh próiseála ar earraí de thionscnamh tíre is tairbhí i mballtír eile den ghrúpa sin, féadfar a mheas gur de thionscnamh na tíre sin iad an t-earra sin (chomh fada is go dtéann an phróiseáil thar an íosmhéid oibríochtaí)
  • chun bunús an ionchuir a chinneadh (nuair a sheoltar ionchur ball amháin den ghrúpa chuig ball eile den ghrúpa), is í an riail cheart tionscnaimh an riail a mbeadh feidhm aici maidir le honnmhairí díreacha ón tír is soláthróir chuig an AE
  • is féidir carnadh a dhéanamh freisin idir tíortha aonair a thairbhíonn de Ghrúpa I agus de Ghrúpa III. Is ar iarratas a fháil agus faoi choinníollacha áirithe amháin a dhéantar sin.

Tabhair faoi deara go n-eisiatar táirgí áirithe ó charnadh, nuair atá difríochtaí idir stádas thíortha GSP sa ghrúpa céanna (GSP/GSP+/EBA). Tá liosta na dtáirgí lena mbaineann ar áireamh in Iarscríbhinn 13b.

Carnadh leathnaithe

Is féidir le tíortha an SGF, faoi choinníollacha áirithe, a iarraidh ar AE údarú a thabhairt do thíortha a bhfuil comhaontú trádála ag an AE leo.

  • Níl an fhéidearthacht sin ar fáil ach i gcás táirgí tionsclaíocha agus táirgí talmhaíochta próiseáilte
  • nuair a chuirtear ionchur ó thríú tír a bhfuil comhaontú saorthrádála ag an AE léi chuig tír GSP, is é an riail cheart tionscnaimh an riail a mbeadh feidhm aici maidir le honnmhairí díreacha ón tír is soláthróir chuig an AE
Carnadh le hearraí de thionscnamh na hIorua, na hEilvéise agus na Tuirce

Féadfaidh tíortha is tairbhithe an tionscnamh a charnadh le hearraí faoi Chaibidlí 25 go 97 den Chóras Comhchuibhithe ar de thionscnamh na hIorua, na hEilvéise agus na Tuirce iad.

  • ábhair de thionscnamh na hIorua, na hEilvéise nó na Tuirce a dhéantar níos mó ná oibríocht íosta i dtír thairbhíoch, meastar gur de thionscnamh na tíre is tairbhí sin iad agus féadfar iad a onnmhairiú chuig an Aontas, chuig an Iorua, chuig an Eilvéis nó chuig an Tuirc.
  • níl feidhm ag an riail thuas maidir le táirgí talmhaíochta nó táirgí a fholaítear le maolú
  • chun go mbeidh feidhm ag an gcarnadh sin, ní mór do AE, don Iorua, don Eilvéis agus don Tuirc an chóir fhabhrach chéanna a thabhairt do tháirgí de thionscnamh thíortha GSP

Neamh-dhlisteanú

Cuireadh clásal maidir le neamh-ionramháil in ionad na forála maidir le hiompar díreach i rialacha tionscnaimh an GSP (Airteagal 74 de Rialachán Uimh. 1063/2010 ón gCoimisiún).

  • is í an phríomhdhifríocht i gcomparáid leis an bhforáil maidir le hiompar díreach nach mbeidh sé de cheangal ar allmhaireoirí san AE cruthúnas a thabhairt go bhfuil na coinníollacha á gcomhlíonadh acu
  • mar sin féin, d’fhéadfadh riarachán custaim Ballstáit den AE cruthúnas den sórt sin a iarraidh má bhíonn cúis acu lena chreidiúint nach bhfuil na coinníollacha á gcomhlíonadh

Aistarraingt dleachta

Údaraítear aistarraingt dleachta.

Coinníollacha soithí

Chun go measfar go bhfuil soitheach iascaireachta de thionscnamh tíre is tairbhí – rud a thabharfadh le tuiscint go bhfuil an t-iasc a ghabh an soitheach sin amach ó na huiscí teorann de thionscnamh freisin – tagraíonn na critéir is infheidhme do thír chlárúcháin agus do thír bhrat an tsoithigh, ach dá úinéireacht freisin. Tabhair faoi deara nach bhfuil aon cheanglas sonrach maidir le náisiúntacht chriú ná oifigeach de réir rialacha tionscnaimh an SGF.

Oibríochtaí íosta

Tá dhá shraith d’oibríochtaí ‘miniciúla’, mar a thugtar orthu, nach leor iad chun tionscnamh a bhronnadh

  • na cinn a luaitear in Airteagal 76
  • agus na cinn nach bhfuil infheidhme ach maidir le táirgí teicstíle amháin agus ar mhaithe le carnadh réigiúnach amháin, a áirítear in Iarscríbhinn 16.

Rialacha a Bhaineann go Sonrach le Táirge

Áirítear in Iarscríbhinn 13ú a ghabhann leis an Rialachán céanna liosta den phróiseáil ba cheart a dhéanamh ar ábhair chun an stádas tionscnaimh a ghnóthú. Tá dhá cholún sa liosta

  • ceann infheidhme maidir le tíortha is tairbhithe den GSP is lú Forbairt
  • ceann amháin infheidhme maidir leis na tíortha eile is tairbhithe den GSP

Grádú

Easpórtálann roinnt tíortha i mbéal forbartha táirgí an-iomaíoch, nach bhfuil roghanna uathu chun rochtain rathúil a fháil ar mhargaí domhanda. Sa chás sin, déantar GSP a tharraingt siar ó na hearnálacha táirgí sin trí mheicníocht ghrádúcháin

  • i gcás ina sáraíonn meánluach na n-allmhairí ó thír is tairbhí den GSP (arna roinnt ar luach iomlán allmhairí GSP uile don Roinn sin) thar 3 bliana an tairseach ghinearálta 57 %
  • maidir le táirgí plandúla, olaí, saillte agus céireacha ainmhíocha nó plandúla agus táirgí mianracha beidh feidhm ag grádú nuair a sháraíonn an sciar céatadáin dá dtagraítear 17.5 %
  • i gcás grádú teicstílí, beidh feidhm aige nuair a sháraíonn an sciar céatadáin dá dtagraítear 47.2 %

Déanann an tAontas athbhreithniú ar liosta na dtáirgí grádaithe gach trí bliana trí rialachán cur chun feidhme agus ar bhonn critéar oibiachtúil.

Anseo tá liosta reatha na dtáirgí a bhfuil céim bainte amach acu.

Maoluithe

Féadfar maolú sonrach a dheonú, faoi choinníollacha áirithe, d’fhonn na rialacha tionscnaimh is infheidhme maidir le táirgí sonracha de thionscnamh tíortha sonracha a cheadú. Tugadh maolú den sórt sin do Rinn Verde. Féach, le do thoil, Maolú Rinn Verde agus na rialacha tionscnaimh is infheidhme.

Féach freisin an fógra d’allmhaireoirí arna eisiúint ag an Aontas Eorpach, agus oibreoirí a chur ar an eolas faoi ghnéithe sonracha a bhaineann leis an mBanglaidéis.

Rialacha maidir le tionscnamh táirgí sonracha

Ceanglais táirge

Rialacha teicniúla agus ceanglais theicniúla

  • foghlaim faoi na ceanglais theicniúla, na rialacha agus na nósanna imeachta nach mór d’earraí a chomhlíonadh chun go n-iompórtálfar iad san Aontas Eorpach ag 2.6 ceanglais maidir le táirgí
  • Cuardaigh na rialacha agus na rialacháin shonracha is infheidhme maidir le do tháirge agus a thír thionscnaimh i mo Chúntóir Trádála. Chun féachaint ar riachtanais do tháirge beidh ort ar dtús a aithint a chód custaim. Mura bhfuil an cód custaim ar eolas agat, tig leat cuardach a dhéanamh le hainm do tháirge leis an inneall cuardaigh a tógadh isteach.

Ceanglais sláinte agus sábháilteachta SPS

  • foghlaim faoi chaighdeáin sláinte, sábháilteachta, sláintíochta agus fíteashláintíochta nach mór d’earraí a chomhlíonadh chun go n-iompórtálfar iad san Aontas Eorpach ag 2.6 ceanglais maidir le táirgí
  • Cuardaigh na rialacha sláinte, sábháilteachta agus SPS is infheidhme maidir le do tháirge agus a thír thionscnaimh sa Mo Chúntóir Trádála.Chun féachaint ar riachtanais do tháirge beidh ort a chód custaim a aithint ar dtús. Mura bhfuil an cód custaim ar eolas agat, tig leat cuardach a dhéanamh le hainm do tháirge leis an inneall cuardaigh a tógadh isteach.

Doiciméid agus nósanna imeachta imréitigh custaim

Cruthúnais ar thionscnamh

Chun cáiliú do rátaí dleachta fabhracha, ní mór cruthúnas tionscnaimh a bheith ag gabháil le táirgí de thionscnamh na dtíortha is tairbhithe de GSP AE. Beidh aon chruthúnas ar thionscnamh bailí go ceann 10 mhí tar éis é a eisiúint. Is féidir cruthúnas ar thionscnamh a bheith ar cheann de na nithe seo a leanas:

  • Deimhniú tionscnaimh – d’eisigh na húdaráis inniúla sa tír thairbhíoch. Ba cheart don onnmhaireoir a bhfuil iarratas á dhéanamh aige ar an deimhniú a bheith ullamh doiciméid a thíolacadh lena gcruthaítear stádas tionscnaimh na dtáirgí lena mbaineann. Ba cheart an deimhniú a chur ar fáil don onnmhaireoir a luaithe a dhéanfar an t-onnmhairiú (nó a luaithe a áiritheofar an t-onnmhairiú). Mar sin féin, féadfar deimhniú a dhéanamh go heisceachtúil tar éis an onnmhairithe faoi choinníollacha áirithe.
  • Dearbhú sonraisc arna dhréachtú ag an onnmhaireoir * – do choinsíneachtaí dar luach EUR6,000 nó níos lú. Agus dearbhú sonraisc á líonadh isteach agat, ba cheart duit a bheith réidh chun doiciméid a chur isteach lena gcruthaítear stádas tionscnaimh do tháirgí.

* Chun dearbhú sonraisc a dhéanamh, ba chóir duit an dearbhú seo a leanas (i mBéarla nó i bhFraincis) a chló, a stampáil nó a phriontáil ar an sonrasc, ar an nóta seachadta nó ar an doiciméad tráchtála eile: “onnmhaireoir na dtáirgí a chumhdaítear leis an doiciméad seo (údarú custaim Uimh.... ) go ndearbhaíonn sé, ach amháin mar a léirítear a mhalairt go soiléir, gur de thionscnamh fabhrach iad na táirgí sin de réir rialacha tionscnaimh Scéim na bhFabhar Ginearálaithe Taraife de chuid an Chomhphobail Eorpaigh”. Ní mór duit do dhearbhú sonraisc a shíniú de láimh.

Doiciméid eile

Faigh amach faoi na doiciméid agus na nósanna imeachta eile a bhaineann le himréiteach custaim is gá chun iompórtáil isteach san Aontas Eorpach.

Maoin Intleachtúil agus Tásca Geografacha

Trádáil i Seirbhísí

Is earraí amháin a chumhdaítear leis an SGF+.

Soláthar Poiblí

Infheistíocht

Eile (iomaíocht, TSD)

Tíortha incháilithe

Chun bheith incháilithe don GSP+, ní mór don tír

  • iarratas a thaisceadh
  • coinníollacha caighdeánacha uile an SGF a chomhlíonadh
  • an dá chritéar bhreise seo a leanas a chomhlíonadh
  • critéir leochaileachta
    • is ionann an sciar allmhairiúcháin agus meánsciar trí bliana na n-allmhairí atá cumhdaithe ag an GSP de chuid na tíre is tairbhí, i gcoibhneas le hallmhairí atá cumhdaithe ag an SGF de chuid thíortha uile an GSP.Ní mór an meán sin a bheith níos ísle ná 6.5 % chun cáiliú do GSP+
    • is ionann na seacht roinn is mó d’allmhairí a chumhdaítear leis an GSP agus 75 % d’iomlán allmhairí an SGF a dhéanann an tír sin thar thréimhse trí bliana
  • critéir don fhorbairt inbhuanaithe
    • ní mór go mbeadh an 27 coinbhinsiún idirnáisiúnta GSP+ daingnithe ag an tír maidir le
      • cearta an duine
      • cearta saothair
      • comhshaol
      • dea-rialachas.
    • ní fhéadfaidh an tír forchoimeádais atá toirmiscthe leis na coinbhinsiúin sin a bheith curtha i dtoll a chéile aici.
    • níor cheart do chomhlachtaí faireacháin na gcoinbhinsiún a thuairisciú gur theip ar an tír iad a chur chun feidhme go héifeachtach

Faireachán

A luaithe a thugann an tAontas Eorpach GSP+, déanann sé faireachán ar an tír sin lena chinntiú

  • leanann sé de bheith ina pháirtí nó ina páirtí sna coinbhinsiúin idirnáisiúnta atá cumhdaithe ag GSP+
  • cuireann sí na coinbhinsiúin i bhfeidhm go héifeachtach
  • go gcomhlíonann sé na ceanglais maidir le tuairisciú
  • go nglacann sí le faireachán rialta i gcomhréir leis na coinbhinsiúin
  • comhoibriú leis an gCoimisiún Eorpach agus an fhaisnéis uile is gá a chur ar fáil

Déanann an AE idirphlé leanúnach maidir le comhlíonadh GSP+ le húdaráis na dtíortha is tairbhithe.

  • tá an t-idirphlé bunaithe ar liosta saincheisteanna (‘scórchárta’) a cuireadh le chéile do gach tairbhí GSP+. Tá sé bunaithe ar fhaisnéis a fuarthas ó
    • na tíortha tairbhíocha
    • comhlachtaí idirnáisiúnta faireacháin
    • an tsochaí shibhialta
    • ceardchumainn
    • gnólachtaí
    • Parlaimint na hEorpa
    • déanann Comhairle an Aontais Eorpaigh an méid seo a leanas:
  • eagraíonn an AE cuairteanna monatóireachta rialta GSP+ ar gach tír is tairbhí chun bualadh le páirtithe leasmhara. Táthar ag súil go léireoidh an tír thairbhíoch go bhfuil iarrachtaí tromchúiseacha á ndéanamh aici chun dul i ngleic leis na saincheisteanna a leagtar amach sna scóirchártaí.

Cuireann idirphlé GSP+ leis an tuarascáil phoiblí GSP+, tuarascáil nach mór don Choimisiún a chur faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus Chomhairle an Aontais Eorpaigh gach dhá bhliain. Tá measúnú mionsonraithe sa tuarascáil ar cé chomh maith agus atá gach tír is tairbhí ag cur na 27 gcoinbhinsiún chun feidhme.

Acmhainní – tacaíocht d’fhothú

Chomh maith le dlúthfhaireachán, tá roinnt tionscadal forbartha acmhainní seolta ag an gCoimisiún chun cabhrú le tíortha tairbhíocha.

Tá AE ag tacú leis na comhpháirtithe trádála ábhartha agus le roinnt tairbhithe GSP+ trí dheontais a thabhairt don Eagraíocht Idirnáisiúnta Saothair. Na tionscadail sin

  • cuidiú lena áirithiú go gcuirfidh tíortha croíchoinbhinsiúin na hEagraíochta Idirnáisiúnta Saothair i bhfeidhm
  • acmhainn a fhorbairt chun cloí le hoibleagáidí tuairiscithe

Áirítear san Ionstraim Eorpach i gcomhair Daonlathais agus Chearta an Duine tacaíocht thiomnaithe EUR 4.5 milliún chun eagraíochtaí na sochaí sibhialta a chumhachtú chun rannchuidiú le faireachán agus cur chun feidhme éifeachtach a dhéanamh ar na 27 coinbhinsiún ábhartha arna ndaingniú ag tíortha is tairbhithe de GSP+.

Naisc agus doiciméid úsáideacha

Roinn an leathanach seo:

Naisc thapa