An Coinbhinsiún Uile-Eora-Mheánmhara (PEM)
Cúlra
Comhaontaíodh rialacha tionscnaimh an Choinbhinsiúin Réigiúnaigh maidir le rialacha tionscnaimh fabhracha Uile-Eora-Mheánmhara (Coinbhinsiún PEM) in 2011 d’fhonn rialacha comhchoiteanna tionscnaimh agus carntha a bhunú i measc 25 Pháirtí Chonarthacha PEM (féach an liosta thíos) agus i measc an Aontais chun trádáil a éascú agus na slabhraí soláthair a chomhtháthú laistigh den chrios.
Tar éis próiseas caibidlíochta fairsing, rinneadh athbhreithniú ar rialacha tionscnaimh Choinbhinsiún UEM chun iad a shimpliú agus a nuachóiriú. Tháinig Coinbhinsiún athbhreithnithe UEM i bhfeidhm go hoifigiúil an 1 Eanáir 2025 i gcomhthráth le Coinbhinsiún UEM. Roimh an dáta sin, chuir roinnt comhaltaí PEM na rialacha athbhreithnithe chun feidhme ar bhonn déthaobhach le linn idirthréimhse (ar a dtugtar ‘rialacha idirthréimhseacha’).
Tá tuilleadh faisnéise cúlra maidir leis an bpróiseas athbhreithnithe ar fáil ar an gcarnadh Uile-Eora-Mheánmhara agus ar Choinbhinsiún PEM.
Ón 1 Eanáir 2026 ar aghaidh, ní bheidh feidhm ach ag Coinbhinsiún athbhreithnithe UEM idir an tAontas agus Páirtithe Conarthacha uile UEM seachas an líon beag tíortha UEM nár dhaingnigh an Coinbhinsiún athbhreithnithe.
Go dtí go ndaingneofar an Coinbhinsiún athbhreithnithe, déanfaidh Maracó, an Éigipt, an Phalaistín agus an Túinéis onnmhairiú chuig an Aontas faoi na Rialacha idirthréimhseacha dá bhforáiltear sna comhaontuithe déthaobhacha faoi seach leis an Aontas, agus déanfaidh an tAontas onnmhairiú chuig na tíortha sin faoi rialacha Choinbhinsiún athbhreithnithe UEM.
Páirtithe Conarthacha
Is iad seo a leanas na 25 Pháirtí Chonarthacha i gCoinbhinsiún UEM:
- an tAontas Eorpach
- Stáit CSTE (an Eilvéis, an Iorua, an Íoslainn agus Lichtinstéin)
- Oileáin Fharó
- na rannpháirtithe i bPróiseas Barcelona (an Ailgéir, an Éigipt, Iosrael, an Iordáin, an Liobáin, Maracó, an Phalaistín*, an tSiria, an Túinéis agus an Tuirc)
- na rannpháirtithe i bPróiseas Cobhsaíochta agus Comhlachais an Aontais (an Albáin, an Bhoisnia agus an Heirseagaivéin, Poblacht na Macadóine Thuaidh, Montainéagró, an tSeirbia agus an Chosaiv (Tá an t-ainmniú seo gan dochar do sheasaimh maidir le stádas agus tá sé ag teacht le UNSCR 1244 agus le Tuairim CBI maidir le Dearbhú Neamhspleáchais na Cosaive.)
- Poblacht na Moldóive
- an tSeoirsia
- an Úcráin
* Ní fhorléireofar an t-ainmniú seo mar aitheantas ar Stát na Palaistíne agus tá sé gan dochar do sheasaimh éagsúla na mBallstát ar an tsaincheist sin.
Rialacha Tionscnaimh
Chun cáiliú don ráta fabhrach, ní mór do do tháirge na rialacha tionscnaimh a chomhlíonadh. Sainmhínítear na rialacha tionscnaimh faoi Choinbhinsiún athbhreithnithe UEM i bhFoscríbhinn I den Iris Oifigiúil L, 2013/054 26.2.2013, lch. 4
Forálacha sonracha
Carnadh
Déantar foráil i gCoinbhinsiún athbhreithnithe UEM maidir le ceithre bhealach chun tionscnamh a charnadh:
- Carnadh déthaobhach: is féidir ábhair de thionscnamh Páirtí Chonarthaigh de Choinbhinsiún UEM a áireamh mar ábhair de thionscnamh an Aontais Eorpaigh (agus vice versa) nuair a úsáidtear iad chun táirge a mhonarú. Thairis sin, le carnadh déthaobhach iomlán is féidir déileáil le próiseáil a dhéantar ar ábhair neamhthionscnaimh i bPáirtí Conarthach de Choinbhinsiún UEM mar phróiseáil a rinneadh san Aontas Eorpach (agus vice versa) agus measúnú á dhéanamh an gcomhlíonann tú riail tháirgeshonrach.
- Carnadh trasnánach: ábhair de thionscnamh Páirtí Chonarthaigh amháin de Choinbhinsiún PEM a chuireann na rialacha tionscnaimh athbhreithnithe i bhfeidhm, is féidir a áireamh gur de thionscnamh Páirtí Chonarthaigh eile iad nuair a onnmhairítear chuig tríú Páirtí Conarthach iad laistigh den limistéar uile-Eora-Mheánmhara. Mar sin féin, níl feidhm ag carnadh trasnánach ach amháin má tá Comhaontú Trádála i bhfeidhm idir na Páirtithe Conarthacha uile lena mbaineann agus má chuireann na tíortha sin na rialacha tionscnaimh céanna i bhfeidhm. Thairis sin, i gcás gach táirge seachas teicstílí agus éadaí (Caibidlí 50 go 63), ceadaítear le carnadh trasnánach iomlán cóireáil a dhéanamh ar phróiseáil a dhéantar sa tír PEM sin mar a dhéantar i bPáirtí Conarthach eile nuair a onnmhairítear í chuig tríú Páirtí Conarthach laistigh den chrios uile-Eora-Mheánmhara. Níl feidhm ag na forálacha sin ach amháin má chuireann Comhaontú Trádála atá i bhfeidhm idir na tíortha uile lena mbaineann agus na tíortha sin na rialacha tionscnaimh ‘idirthréimhseacha’ i bhfeidhm.
Seiceáil an mhaitrís seo ina sonraítear na tíortha is féidir a charnadh.
Lamháltas
- Leis an riail lamháltais, is féidir leat ábhair neamhthionscnaimh a úsáid a bhfuil toirmeasc orthu de ghnáth faoin riail tháirgeshonrach suas go dtí:
- 15 % de mheáchan an táirge le haghaidh táirgí talmhaíochta a aicmítear i gCaibidlí 2 agus 4 go 24 den Chóras Comhchuibhithe, seachas táirgí iascaigh próiseáilte atá faoi Chaibidil 16, nó
- 15 % de phraghas an táirge díreach ón monarcha le haghaidh táirgí eile seachas teicstílí agus éadaí
- ní féidir leat an lamháltas a chur i bhfeidhm maidir le táirgí dá leagtar amach i rialacha táirgeshonracha uaschéatadán na n-ábhar neamhthionscnaimh arna sloinneadh i luach nó i meáchan.
- le haghaidh teicstílí agus éadaí a aicmítear faoi Chaibidlí 50 go 63 den Chóras Comhchuibhithe, tá feidhm ag lamháltais speisialta mar a leagtar amach i Nótaí 6 agus 7 IARSCRÍBHINN I
- níl feidhm ag an lamháltas maidir le táirgí a fuarthas go hiomlán.
An riail maidir le haisíoc dleachta
Faoi Choinbhinsiún athbhreithnithe UEM, cé is moite de roinnt eisceachtaí, ceadaítear dleachtanna a íocadh roimhe sin a aisíoc nó dleachtanna a dhíolmhú (aisíoc dleachta) ar ábhair allmhairithe a úsáidtear chun táirge a tháirgeadh a onnmhairítear faoi thosaíocht.
Conas taraif fhabhrach a éileamh
Cruthúnas ar thionscnamh
Cruthaítear stádas tionscnaimh táirge le ceachtar díobh seo a leanas:
- Deimhniú gluaiseachta EUR.1 arna eisiúint ag údaráis chustaim na tíre is onnmhaireoir nó
- Dearbhú sonraisc arna tharraingt suas ag onnmhaireoir formheasta nó ag aon onnmhaireoir, mura bhfuil luach iomlán an táirge níos mó ná €6,000.
Ní gá cruthúnas ar thionscnamh nuair nach mó luach iomlán na dtáirgí ná
- €500 i gcás pacáistí beaga nó
- €1,200 do bhagáiste pearsanta.
Tá an cruthúnas tionscnaimh bailí ar feadh tréimhse 10 mí ón dáta a eisítear é.
Gheobhaidh tú míniú mionsonraithe ar conas dearbhuithe tionscnaimh a líonadh isteach agus iarratas a dhéanamh ar dheimhnithe sa roinn Mo Chúntóir Trádála ‘Doiciméadú agus fíorú tionscnaimh’. Féach sampla de Chomhaontú Saorthrádála AE-na hEilvéise trí chliceáil ar ‘Doiciméadú agus fíorú tionscnaimh’ ar an roghchlár ar chlé.
Tionscnamh a fhíorú
Féadfaidh na húdaráis chustaim a fhíorú an táirge tionscnaimh é táirge a allmhairítear. Tá an fíorú i gCoinbhinsiún Athbhreithnithe UEM bunaithe ar na prionsabail seo a leanas:
- Tá an fíorú bunaithe ar chomhar riaracháin idir údaráis chustaim an Pháirtí allmhairiúcháin agus an Pháirtí onnmhairiúcháin, a thugann cúnamh dá chéile sa phróiseas fíorúcháin.
- Is iad údaráis chustaim áitiúla an onnmhaireora a dhéanann seiceálacha ar thionscnamh na dtáirgí. Ní cheadaítear don Pháirtí allmhairiúcháin cuairt a thabhairt ar an onnmhaireoir mar chuid den phróiseas fíorúcháin.
- Cuirfidh an Páirtí onnmhairiúcháin an Páirtí allmhairiúcháin ar an eolas faoi thorthaí an fhíoraithe.