Treoir maidir le Córas na Cúirte Infheistíochta

Chun a fháil amach an bhfuil díospóid agat a thagann faoin gcomhaontú ábhartha, ba cheart duit féachaint ar fhorálacha an chomhaontaithe sin maidir le raon feidhme na ndíospóidí a chumhdaítear.

Go ginearálta, tagann díospóid chun cinn nuair a líomhnaíonn infheisteoir de chuid ceann den Pháirtí Conarthach (Stát Baile) sárú ar an gcomhaontú ag an bPáirtí Conarthach eile (Stát Óstach) a dhéanann difear d’infheistíocht an infheisteora sa Stát Óstach is cúis le caillteanas nó damáiste.

 

Forálacha ábhartha chun teacht ar raon feidhme na ndíospóidí a chumhdaítear le comhaontuithe an Aontais

• CETA idir an tAontas agus Ceanada – Airteagal 8.18
• IPA AE-Singeapór – Airteagal 3.1
• IPA AE-Vítneam – Airteagal 3.27
• Infheistíocht AFA idir an tAontas agus an tSile – Airteagal 10.24

 

Má tá díospóid agat, déan iarracht í a réiteach trí réitigh chairdiúla agus mura féidir, cuir isteach iarraidh ar chomhairliúcháin.

I gcás sárú líomhnaithe, ba cheart an díospóid a réiteach go cairdiúil a mhéid is féidir trí shásraí malartacha um réiteach díospóidí.

Le sásraí malartacha um réiteach díospóidí, tugtar an deis teacht ar chomhaontú réitigh gan costais na n-imeachtaí os comhair binse a thabhú. Spreagann comhaontuithe an Aontais réiteach díospóidí i gcónaí trí réitigh chairdiúla, lena n-áirítear trí na modhanna seo a leanas:

• Idirghabháil
• Caibidlíocht

Cé go bhfuil na réitigh sin ar fáil fiú tar éis an t-éileamh a chur isteach, is mó an buntáiste iad a shaothrú, a mhéid is féidir, sula gcuirfear iarraidh ar chomhairliúcháin isteach. Cloífidh gach páirtí díospóideach le haon réiteach a chomhaontófar go frithpháirteach agus comhlíonfaidh sé é.

 

Forálacha ábhartha chun teacht ar fhaisnéis maidir le sásraí um réiteach malartach díospóidí faoi chomhaontuithe an Aontais

• CETA idir an tAontas agus Ceanada – Airteagail 8.19 agus 8.20
• IPA AE-Singeapór – Airteagail 3.2 agus 3.4
• IPA AE-Vítneam – Airteagail 3.29 agus 3.31
• Infheistíocht AFA idir an tAontas agus an tSile – Airteagail 10.25 agus 10.26

Mura féidir díospóid a réiteach ar bhealach cairdiúil, féadfaidh páirtí comhairliúcháin a lorg trí iarraidh i scríbhinn arna seachadadh chuig an bpáirtí eile lena sainaithnítear an beart atá i gceist agus na forálacha a bhreithníonn sé gníomhaíochtaí shárú an Stáit Óstaigh.

 

Tá an iarraidh ar chomhairliúcháin ríthábhachtach toisc gur céim éigeantach í sula dtionscnaítear imeachtaí. Is é túsphointe na teorann ama é freisin chun éileamh a chur isteach (féach thíos).

Ní mór faisnéis shonrach a bheith san iarraidh agus ní mór í a chur isteach laistigh de thréimhse ama a shonraítear sa chomhaontú ábhartha.

Cuirtear san áireamh leis an teorainn ama go háirithe an cás ina lorgódh éilitheoir sásamh os comhair na gcúirteanna intíre ar dtús, sula rachadh sé i muinín an Chórais Cúirte Infheistíochta faoin gcomhaontú ábhartha.

 

Forálacha ábhartha chun faisnéis a fháil maidir leis na ceanglais chun iarraidh ar chomhairliúcháin a chur isteach faoi chomhaontuithe an Aontais

• CETA idir an tAontas agus Ceanada – Airteagal 8.19
• IPA AE-Singeapór – Airteagal 3.3
• IPA AE-Vítneam – Airteagal 3.30
• Infheistíocht AFA idir an tAontas agus an tSile – Airteagal 10.26

Má tá sé ar intinn agat imeachtaí a thionscnamh cheana féin, ní mór duit fógra intinne a sheoladh chuig an bhfreagróir/na freagróirí sula dtiocfaidh deireadh le céim na gcomhairliúchán.

Foráiltear le gach comhaontú ábhartha, mura féidir an díospóid a réiteach laistigh de thréimhse shonrach ama ó cuireadh an iarraidh ar chomhairliúcháin isteach, go bhféadfaidh infheisteoir fógra intinne a thabhairt don fhreagróir/do na freagróirí ina sonrófar i scríbhinn go bhfuil sé ar intinn agat an t-éileamh ar réiteach díospóidí a chur isteach leis an bhfaisnéis ábhartha.

 

Tá an fógra intinne sin tábhachtach mar i gcás ina bhfuil an díospóid in aghaidh an Aontais agus a Bhallstát, tionscnóidh sé an nós imeachta chun an freagróir ceart a chinneadh.

I gcás nár cuireadh cinneadh an Aontais in iúl duit, is é an tAontas Eorpach an freagróir i gcás inar beart de chuid an Aontais amháin iad na bearta a shainaithnítear san fhógra, agus beidh an freagróir ina Bhallstát inar beart de chuid an Bhallstáit sin amháin iad na bearta a shainaithnítear san fhógra.

 

Forálacha ábhartha faoi chomhaontuithe an Aontais chun faisnéis a fháil maidir leis na ceanglais chun fógra intinne a sheoladh i gcás ina bhfuil an díospóid in aghaidh an Aontais agus a Bhallstát

• CETA idir an tAontas agus Ceanada – Airteagal 8.21
• IPA AE-Singeapór – Airteagal 3.5
• IPA AE-Vítneam – Airteagal 3.32
• Infheistíocht AFA idir an tAontas agus an tSile – Airteagal 10.27

Mura féidir an díospóid a réiteach trí chomhairliúcháin, féadfaidh tú d'éileamh a chur faoi bhráid an Bhinse.

Má theipeann ar na páirtithe an díospóid a réiteach trí chomhairliúcháin, féadfar éileamh a chur faoi bhráid an Bhinse.

 

Ní mór an t-éileamh a chur isteach laistigh de thréimhse ama shonrach, ag tosú ón iarraidh ar chomhairliúcháin a chur isteach.

Ní mór gnéithe áirithe a bheith i gceist le héileamh a chur isteach, amhail na rialacha faoina gcuirtear an díospóid isteach. 

Faoi réir eisceachtaí sonracha, má chinneann infheisteoir imeachtaí a thionscnamh faoi Chóras Cúirte Infheistíochta an chomhaontaithe is infheidhme, ní mór dó aon imeachtaí atá ann cheana os comhair binse nó cúirte faoin dlí intíre nó idirnáisiúnta a tharraingt siar nó scor díobh i ndáil le beart a líomhnaítear gur sárú dá dtagraítear san éileamh é. Ní mór dó freisin a chearta a tharscaoileadh maidir le haon éileamh nó imeacht a thionscnamh os comhair binse nó cúirte faoin dlí náisiúnta nó idirnáisiúnta i ndáil le beart a líomhnaítear gur sárú dá dtagraítear san éileamh é.

 

Forálacha ábhartha chun faisnéis a fháil maidir leis na ceanglais chun éileamh a chur isteach agus na tráthchláir shonracha faoi chomhaontuithe an Aontais

• CETA idir an tAontas agus Ceanada – Airteagail 8.22 agus 8.23
• IPA AE-Singeapór – Airteagail 3.6 agus 3.7
• IPA AE-Vítneam – Airteagail 3.33, 3.34 agus 3.35
• Infheistíocht AFA idir an tAontas agus an tSile – Airteagail 10.28 agus 10.29

Nuair a bheidh d’éileamh faighte agus próiseáilte, déanfaidh an Binse Céadchéime measúnú ar an gcás agus déanfaidh sé dámhachtain shealadach.

Áirítear sa Chóras Cúirte Infheistíochta sásra dhá shraith le Binse Céadchéime a éistfidh an cás agus a dhéanfaidh a dhámhachtain de réir an dlí is infheidhme.

Mar a mhínítear, imíonn Córas na Cúirte Infheistíochta ó chineál ‘ad hoc’ na n-imeachtaí eadrána, i gcás ina roghnaíonn na páirtithe díospóideacha a n-eadránaithe arna gceapadh ag na páirtithe faoi seach.

Ceapfaidh Uachtarán an Bhinse na Breithiúna atá sa rannóg den Bhinse a éisteann an cás. Roghnófar triúr Comhaltaí an Bhinse (mura gcomhaontaítear Breitheamh aonair) ó liosta na gComhaltaí arna gceapadh ag na Páirtithe Conarthacha. Beidh duine amháin ina náisiúnach de Bhallstát den Aontas Eorpach, duine amháin ina náisiúnach den Pháirtí Conarthach eile, agus náisiúnach amháin de thríú tír a bheidh ina chathaoirleach ar rannóg an Bhinse a éistfidh an cás.

Beidh an Binse Céadchéime in ann réamhagóidí chomh maith le hiarrataí ar bhearta eatramhacha a éisteacht.

 

Is dámhachtain shealadach í an dámhachtain a thugann an Binse Céadchéime, rud a chiallaíonn nach bhfuil sí ceangailteach (agus infhorfheidhmithe) má thionscnaítear achomharc. Más rud é, áfach, go bhfuil tréimhse shonrach ama caite ó rinneadh an dámhachtain shealadach agus nach ndearna ceachtar páirtí díospóideach achomharc i gcoinne na dámhachtana, beidh an dámhachtain shealadach críochnaitheach agus infhorfheidhmithe.

 

Forálacha ábhartha i gcomhaontuithe an Aontais chun faisnéis a fháil maidir le comhdhéanamh an Bhinse agus seoladh na n-imeachtaí

• CETA idir an tAontas agus Ceanada – Airteagail 8.27, 8.31, 8.32, 8.33, 8.34
• IPA AE-Singeapór – Airteagail 3.9, 3.13, 3.14, 3.15, 3.18
• IPA AE-Vítneam – Airteagail 3.38, 3.42, 3.44, 3.45, 3.47, 3.53
• Infheistíocht AFA idir an tAontas agus an tSile – Airteagail 10.33, 10.37, 10.38, 10.41, 10.42, 10.44, 10.53

Féadfar achomharc a dhéanamh in aghaidh na dámhachtana sealadaí os comhair an Bhinse Achomhairc, a thabharfaidh dámhachtain chríochnaitheach.

 

Má mheasann páirtí díospóideach go bhfuil earráidí sa dámhachtain a rinne an Binse Céadchéime, féadfar achomharc a dhéanamh ina coinne. Déanfaidh an Binse Achomhairc athbhreithniú ar an dámhachtain agus tabharfaidh sé an dámhachtain deiridh laistigh de thréimhse ghearr.

Áirítear sa Chóras Cúirte Infheistíochta sásra dhá shraith le comhlacht achomhairc buan. Roghnófar Breithiúna an Bhinse Achomhairc a éistfidh an cás ó liosta na gComhaltaí arna gceapadh ag na Páirtithe Conarthacha ar theacht i bhfeidhm an chomhaontaithe.

Ceapfaidh Uachtarán an Bhinse Achomhairc na Comhaltaí atá comhdhéanta den rannóg den Bhinse Achomhairc a éisteann an t-achomharc. Éistfidh an Binse Achomhairc cásanna i rannáin ina mbeidh triúr Comhaltaí: beidh duine amháin ina náisiúnach de Bhallstát den Aontas Eorpach, duine amháin ina náisiúnach den Pháirtí Conarthach eile, agus náisiúnach amháin de thríú tír a bheidh ina chathaoirleach ar rannóg an Bhinse a éistfidh an cás.

Má dhéanann an Binse Achomhairc an t-achomharc a dhíbhe, beidh an dámhachtain shealadach ina dámhachtain chríochnaitheach.

Má tá bunús maith leis an achomharc, déanfaidh an Binse Achomhairc na cinntí dlíthiúla agus an chonclúid sa dámhachtain shealadach a mhodhnú nó a fhreaschur go hiomlán nó go páirteach. Féadfaidh an Binse Achomhairc cinneadh críochnaitheach a dhéanamh é féin nó a chinneadh an t-ábhar a tharchur ar ais chuig an mBinse Céadchéime.

Is cinneadh críochnaitheach ceangailteach a bheidh i gcinneadh críochnaitheach an Bhinse Achomhairc nó i ndámhachtain an Bhinse Chéadchéime a éistfidh an t-ábhar.

Forálacha ábhartha i gcomhaontuithe an Aontais chun faisnéis a fháil maidir leis an imeacht achomhairc agus an dámhachtain chríochnaitheach

• CETA idir an tAontas agus Ceanada – Airteagail 8.28, 8.39
• IPA AE-Singeapór – Airteagail 3.18, 3.19
• IPA AE-Vítneam – Airteagail 3.54, 3.55
• Infheistíocht AFA idir an tAontas agus an tSile – Airteagail 10.54, 10.55

Má tá dámhachtain chríochnaitheach ag infheisteoir ina fhabhar, féadfaidh sé tús a chur le himeachtaí forfheidhmiúcháin os comhair cúirteanna intíre.

A luaithe a bheidh dámhachtain deiridh tugtha, beidh sí infhorfheidhmithe.

Tá dámhachtainí críochnaitheacha ceangailteach idir na páirtithe díospóideacha agus ní bheidh siad faoi réir achomhairc, athbhreithnithe, curtha ar ceal, neamhnithe ná aon leigheas eile.

Má tá dámhachtain chríochnaitheach cheangailteach ag infheisteoir ina fhabhar, féadfaidh sé tús a chur le himeachtaí forfheidhmiúcháin os comhair cúirteanna intíre. Beidh forghníomhú na dámhachtana faoi rialú ag na dlíthe a bhaineann le forghníomhú breithiúnas nó dámhachtainí atá i bhfeidhm nuair a iarrtar forghníomhú.

Forálacha ábhartha i gcomhaontuithe an Aontais chun faisnéis a fháil maidir le forfheidhmiú dámhachtainí deiridh a tugadh faoin gCóras Cúirte Infheistíochta

• CETA idir an tAontas agus Ceanada – Airteagail 8.41
• IPA AE-Singeapór – Airteagail 3.22
• IPA AE-Vítneam – Airteagail 3.57
• Infheistíocht AFA idir an tAontas agus an tSile – Airteagail 10.56