Beknopte gids over de oorsprongsregels

Oorsprongsregels – waarom hebben we ze nodig?

De preferentiële oorsprongsregels vormen een essentieel onderdeel van de preferentiële handelsregelingen van de EU, zoals vrijhandelsovereenkomsten, economische partnerschapsovereenkomsten en het stelsel van algemene preferenties (SAP). Om in aanmerking te komen voor verlaagde of nultarieven in het kader van deze regeling, moeten producten voldoen aan de specifieke oorsprongsregels die in de desbetreffende regeling zijn vastgesteld.

De oorsprongsregels bepalen in welk land een product is vervaardigd en helpen ervoor te zorgen dat de douaneautoriteiten de lagere preferentiële rechten correct toepassen. Een product moet volledig in het land zijn verkregen, met inbegrip van producten zoals landbouwproducten, vis, mineralen en resten en afval die volledig daar zijn verkregen, bijvoorbeeld door landbouw, visserij of mijnbouw. Als producten materialen of componenten uit een derde land bevatten, moeten zij in dat land een toereikende be- of verwerking ondergaan. Deze vereiste be- of verwerking verschilt per product en wordt gedefinieerd in de productspecifieke oorsprongsregels. Hoewel de harmonisatie van die regels die specifiek zijn voor elk product in verschillende handelsovereenkomsten van de EU een prioriteit was, kunnen ze nog steeds variëren afhankelijk van de toepasselijke handelsovereenkomst.

Hoe u kunt achterhalen of uw product in aanmerking komt voor lagere douanerechten

Om u te helpen bepalen of een product dat wordt geïmporteerd uit of geëxporteerd naar een bepaald land voldoet aan de toepasselijke oorsprongsregels in een specifieke handelsovereenkomst en daarom in aanmerking komt voor preferentiële tariefbehandeling, raadpleegt u de interactieve "zelfbeoordelingstool voor oorsprongsregels (ROSA)" in Mijn handelsassistent die verschijnt zodra u het toepasselijke tarief voor een bepaald product dat u wilt importeren of exporteren, controleert. In deze tool wordt ook uitgelegd hoe u het juiste bewijs van oorsprong kunt opstellen. Instructies voor het gebruik van ROSA zijn hier beschikbaar.

In het onderstaande deel wordt een overzicht gegeven van de algemene beginselen voor het bepalen van de oorsprong in het kader van de preferentiële handelsregelingen van de EU.

In het algemeen kan een product als van oorsprong worden aangemerkt indien het:

• volledig verkregen in de EU of het partnerland, waaronder doorgaans landbouwproducten, vis, mineralen en resten en afval vallen die volledig in één partij zijn verkregen, bijvoorbeeld door landbouw, visserij of mijnbouw, met inbegrip van producten die van dergelijke materialen zijn gemaakt; of
• Voldoende bewerkt of verwerkt overeenkomstig de toepasselijke productspecifieke oorsprongsregels die in elke preferentiële handelsregeling voor elk product zijn vastgesteld op basis van de tariefindeling ervan. Deze regels vereisen doorgaans een wijziging van de tariefindeling, een drempelwaarde voor de toegevoegde waarde en/of de specifieke verwerkingen.

Bepalingen ter vergemakkelijking van de naleving van de oorsprongsregels

Als uw product niet rechtstreeks aan de productspecifieke basisregels voldoet, kan het toch in aanmerking komen voor de oorsprongsstatus door een aanvullende reeks “flexibiliteitsbepalingen”. Deze flexibiliteitsbepalingen hebben doorgaans betrekking op tolerantie en cumulatie. Handelsregelingen kunnen ook specifieke afwijkingen omvatten om in verdere uitzonderingen te voorzien.

• Algemene tolerantieregel

De algemene tolerantieregel staat het gebruik toe van niet van oorsprong zijnde materialen die normaliter op grond van de productspecifieke regel verboden zijn, tot een bepaald percentage – doorgaans 10 % – van de prijs af fabriek van het product of het gewicht van het eindproduct.

De tolerantie mag niet worden gebruikt om de maximumwaarde of het maximumgewicht van niet van oorsprong zijnde materialen die op grond van de toepasselijke productspecifieke voorschriften zijn toegestaan, te overschrijden.

• Cumulatie

Cumulatie is een facilitering die het mogelijk maakt materialen van oorsprong uit het ene land dat partij is bij een preferentiële handelsregeling te gebruiken bij de daaropvolgende productie in een ander land dat partij is bij een dergelijke regeling. In dit geval kunnen de materialen van oorsprong uit het eerste land voor de vaststelling van de oorsprong van het eindproduct worden behandeld alsof zij van oorsprong waren uit laatstgenoemd land.

Er zijn drie hoofdtypen cumulatie: bilaterale cumulatie, diagonale cumulatie en volledige cumulatie.

Voldoet uw product ook aan alle andere toepasselijke eisen?

Om voor een preferentiële behandeling in aanmerking te komen, moet het product ook voldoen aan alle andere toepasselijke bepalingen van de preferentiële handelsregeling, met inbegrip van vereisten zoals het overschrijden van ontoereikende verrichtingen, het voldoen aan de vervoersregels (rechtstreeks vervoer of het waarborgen van de niet-wijziging van de oorsprongsstatus).

• Onvoldoende operaties

Om te voorkomen dat producten de oorsprong verkrijgen door slechts relatief eenvoudige bewerkingen, bevatten alle preferentiële handelsregelingen een bepaling waarin soorten be- of verwerkingen worden gespecificeerd die ontoereikend worden geacht om oorsprong te verlenen, zelfs indien anderszins aan de productspecifieke regel is voldaan.

Onvoldoende bewerkingen omvatten meestal bewerkingen zoals conserveren, verpakken, eenvoudig snijden, eenvoudig assembleren, eenvoudig mengen, strijken of persen van textiel, schilderen of polijsten. Het verrichten van meer dan ontoereikende handelingen alleen verleent geen oorsprongsstatus; ook aan de relevante productspecifieke regel moet nog steeds worden voldaan.

• territorialiteitsbeginsel

Het territorialiteitsbeginsel houdt in dat de oorsprongverlenende be- of verwerking op het grondgebied van de partijen moet plaatsvinden. In beginsel verliezen producten van oorsprong die de onder de preferentiële handelsregeling vallende gebieden verlaten, hun oorsprongsstatus.

• Verbod op terugbetaling van rechten

Sommige handelsregelingen bevatten bepalingen die het gebruik van vrijstelling of teruggave van rechten op uit derde landen ingevoerde grondstoffen verbieden wanneer die materialen vervolgens worden verwerkt in eindproducten die onder preferentiële tariefbehandeling naar vrijhandelspartners worden uitgevoerd. Dit beginsel heet het verbod op terugbetaling van rechten.

• Rechtstreeks vervoer of niet-wijzigingsregel

Om voor preferenties in aanmerking te komen, moeten producten van oorsprong rechtstreeks van de exporterende partij naar de EU (en omgekeerd) worden vervoerd zonder door een derde land te worden vervoerd. Het doel van deze regel is ervoor te zorgen dat de ingevoerde producten dezelfde zijn als de uitgevoerde producten. Producten mogen echter door derde landen worden doorgevoerd als zij onder douanetoezicht blijven.

In de meest recente EU-handelsregelingen wordt de vervoersregel gedefinieerd als een “niet-manipulatie”- of “niet-wijziging”-regel, die extra handelingen mogelijk maakt bij doorvoer in een derde land, zoals het toevoegen van etiketten of het splitsen van zendingen.

Ondersteuning bij het bepalen of uw product in aanmerking komt

Gebruik de zelfbeoordelingstool voor oorsprongsregels ROSA om u te helpen beoordelen of uw product aan de regels voldoet. Ga naar Mijn handelsassistent en selecteer uw product en markt om toegang te krijgen tot deze tool.

Als u twijfelt over de herkomst van uw producten, kunt u ook Binding Origin Information (BOI) aanvragen. Een BOI-besluit certificeert de oorsprong en is bindend in de Europese Unie. Houd er rekening mee dat een BOI u niet vrijstelt van het verstrekken van een bewijs van oorsprong volgens de regels van de desbetreffende preferentiële handelsregeling.

Meer informatie over preferentiële oorsprongsregels, met inbegrip van richtsnoeren, is ook beschikbaar op de website van DG TAXUD, die u hier kunt raadplegen.

Hoe de oorsprong van uw product te documenteren

Zodra u weet dat uw product kwalificeert als van oorsprong, is de volgende stap om de oorsprongsstatus aan te tonen aan de douaneautoriteiten van het land van bestemming. Alleen dan kan aanspraak worden gemaakt op een preferentiële tariefbehandeling.

• Bewijs van de oorsprong van uw product

Elke preferentiële handelsregeling bevat specifieke administratieve procedures om de oorsprong en de preferentie van uw product aan te tonen. U kunt ze opzoeken in de rubriek Markten of in Mijn handelsassistent in ROSA of in de rubriek “Oorsprongsdocumentatie en -verificatie”.

• Bewijs van oorsprong

In het land van bestemming moet een verzoek om preferentiële tariefbehandeling worden gestaafd met een bewijs van oorsprong, dat op verzoek bij de douaneautoriteit van het land van invoer moet worden ingediend, of met medeweten van de importeur.

Het soort bewijs van oorsprong hangt af van de toepasselijke preferentiële regeling. Typisch kunnen ze zijn:

• Een eigen verklaring van de exporteur (vaak een attest van oorsprong, een oorsprongsverklaring of een factuurverklaring genoemd) waarvoor gewoonlijk vooraf door de douaneautoriteiten een vergunning moet worden verleend met de status van “erkend exporteur” of “geregistreerd exporteur”.
• Een officieel oorsprongscertificaat dat is afgegeven door de douaneautoriteiten van het land van uitvoer (zoals het “Verkeerscertificaat EUR.1”).
• Op basis van de kennis van de importeur, d.w.z. de mogelijkheid voor een importeur om een preferentie in te roepen op basis van zijn eigen gedocumenteerde kennis dat de producten aan de desbetreffende oorsprongsregels voldoen.

Meer informatie over de soorten bewijzen van oorsprong is hier te vinden.

Controle van de oorsprong

De douaneautoriteiten kunnen nagaan of een ingevoerd product inderdaad van oorsprong is en aan alle oorsprongsvereisten voldoet. De controle kan worden uitgevoerd door middel van steekproefsgewijze of risicogebaseerde controles door de douaneautoriteiten en omvat samenwerking tussen de partijen bij de preferentiële handelsregeling.

Wat als uw product niet voldoet aan de oorsprongsregels?

Als uw product niet voldoet aan de oorsprongsregels voor een preferentiële handelsovereenkomst, zijn standaarddouanerechten van toepassing. Voor landen die lid zijn van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) zijn de meestbegunstigingsrechten van toepassing, terwijl voor andere landen de algemene rechten van toepassing zijn. U kunt het Access2Markets-portaal gebruiken om de toepasselijke meestbegunstigingsrechten te controleren.