EPA - An Afraic Láir

Leis an gComhaontú Comhpháirtíochta Eacnamaíche idir an tAontas agus an Afraic Láir, is fusa do dhaoine agus do ghnólachtaí ón Aontas agus ó Chamarún infheistíocht a dhéanamh ina chéile agus trádáil a dhéanamh lena chéile, agus forbairt a spreagadh ar fud na hAfraice Láir. Foghlaim conas is féidir le EPA an Aontais le Camarún dul chun tairbhe do do thrádáil.

Sracfhéachaint

Cuireadh tús leis an gcaibidlíocht le haghaidh EPA cuimsitheach le réigiún iomlán na hAfraice Láir in 2003. Go dtí seo, tháinig EPA idir an tAontas agus Camarún i bhfeidhm, ar céim é i dtreo comhaontú réigiúnach iomlán a bhaint amach.

Leis an gcomhaontú, tugadh saor-rochtain gan fasach do Chamarún ar mhargadh an Aontais dá tháirgí uile. Áirítear orthu sin bananaí, alúmanam, táirgí cócó próiseáilte, sraithadhmad agus táirgí talmhaíochta úra agus claochlaithe eile. Ó thaobh an Aontais de, tá tairbhe á baint aige as léirscaoileadh de réir a chéile dá tháirgí ar mhargadh Chamarún ón 4 Lúnasa 2016 i leith.

Tíortha tairbhíocha

  • Faoi láthair, is é Camarún an t-aon tír san Afraic Láir a chuireann an EPA i bhfeidhm.
  • Níor shínigh an Ghabúin ná an Congó (Brazzaville) an Comhaontú Comhpháirtíochta Eacnamaíche go fóill. Déanann an Congó trádáil leis an Aontas faoi GSP an Aontais, agus níl an Ghabúin, mar thír ard-mheánioncaim de réir aicmiú an Bhainc Dhomhanda, incháilithe do scéim GSP ón 1 Eanáir 2014.
  • Is tíortha is lú forbairt iad Sead, Poblacht na hAfraice Láir, Poblacht Dhaonlathach an Chongó, São Tomé agus Príncipe agus an Ghuine Mheánchiorclach, agus mar sin baineann siad tairbhe as rochtain saor ó dhleacht, saor ó chuóta ón Aontas faoi scéim ÚBE an Aontais.
  • Tá staidéar á dhéanamh ag an Aontas agus ag eagraíochtaí réigiúnacha na hAfraice Láir (CEMAC agus ECCAS) ar an bhféidearthacht teacht ar Chomhaontú Comhpháirtíochta Eacnamaíche cuimsitheach tríd an gcomhaontú cloiche cora atá in úsáid cheana féin ag Camarún.

Forálacha neamhshiméadracha i bhfabhar na hAfraice Láir

Agus na difríochtaí i leibhéil forbartha idir páirtithe á gcur san áireamh go hiomlán, déanann EPA foráil maidir le forálacha neamhshiméadrachta i bhfabhar Chamarún, amhail táirgí íogaire a eisiamh ó léirscaoileadh, tréimhsí fada léirscaoilte, rialacha solúbtha tionscnaimh, agus coimircí agus bearta speisialta le haghaidh margaí agus tionscail talmhaíochta íogaire áirithe.

  • Cé go bhfuil margaí an Aontais oscailte láithreach agus go hiomlán, tá 15 bliana ag Camarún chun oscailt d’iompórtálacha an Aontais. Thairis sin, beidh cosaint bhuan ar iomaíocht ag táirgeoirí 20 % de na hearraí is íogaire.

Taraifí

  • Deonaíonn an tAontas dleachtanna nialais agus cuótaí nialais d’allmhairí a thagann ó Chamarún. Tá an rochtain ar mhargadh an Aontais buan, iomlán agus saor in aisce do gach táirge.
  • Cuireann Camarún deireadh de réir a chéile le dleachtanna ar 80 % d’earraí, thar 15 bliana. Eisiatar go hiomlán ón léirscaoileadh táirgí íogaire, lena n-áirítear an chuid is mó de na cineálacha feola, fíonta agus biotáillí, braich, táirgí bainne, plúr, glasraí áirithe, adhmad agus táirgí adhmaid, éadaí agus teicstílí úsáidte, péintéireachtaí, agus boinn úsáidte.
  • Úsáid an rogha cuardaigh atá ag Mo Chúntóir Trádála chun an fhaisnéis bheacht a fháil maidir le dleachtanna agus taraifí do do tháirge sonrach, agus a thír thionscnaimh agus a cheann scríbe á gcur san áireamh. Má tá amhras ort, déan teagmháil le d'údaráis chustaim.

Rialacha tionscnaimh

 

Chun cáiliú do chóireáil fhabhrach, beidh ar do tháirge na rialacha tionscnaimh faoin gcomhaontú a chomhlíonadh. Féach an uirlis idirghníomhach Féinmheasúnaithe Rialacha Tionscnaimh (ROSA) i Mo Chúntóir Trádála chun a mheas an gcomhlíonann do tháirge na rialacha tionscnaimh agus chun a fháil amach conas na doiciméid chearta a ullmhú.

Tá eolas ginearálta faoi na rialacha tionscnaimh ar fáil thíos.

Tá rialacha tionscnaimh nua feabhsaithe á gcaibidliú faoi láthair agus cuirfear i gceangal leis an EPA iad a luaithe is féidir.

Tairbhíonn onnmhairí Camarún de rialacha tionscnaimh feabhsaithe ginearálta CCE, a áirítear i Rialachán 2016/1076 ón gComhairle (ex 1528/2007) maidir le rochtain ar mhargadh an Aontais. Is iad na rialacha tionscnaimh is infheidhme maidir le honnmhairí an Aontais chuig Camarún na rialacha atá i bhForaithne Uimh. 2016/367 an 3 Lúnasa 2016 (an Fhraincis amháin): Décret N° 2016/367 du 03 août 2016 fixant les règles d'origine et les méthodes de coopération administrative applicables aux marchandises de l'Union Européenne dans le cadre de l'Accord d'étape vers l'Accord de Partenariat Economique.

Lamháltas

Tá na lamháltais atá san áireamh san EPA níos boige ná na gnáthlamháltais. Is ionann iad agus 15 % de phraghas an táirge deiridh díreach ón obair, seachas 10 % dá bhforáiltear i bhformhór chomhaontuithe an Aontais. I gcás teicstíle agus éadaí, tá feidhm ag lamháltais shonracha.

Carnadh

Áirítear in CCE AE – na hAfraice Láir na cineálacha carntha seo a leanas:

  • Carnadh déthaobhach leis an Aontas.
  • Carnadh trasnánach agus carnadh iomlán le tíortha agus críocha thar lear agus le tíortha ACC, faoi choinníollacha áirithe.
  • Carnadh le tíortha comharsanachta i mbéal forbartha, faoi choinníollacha áirithe.

Iompar díreach

Ní mór fianaise ar iompar díreach a thabhairt d'údaráis chustaim na tíre allmhairithe.

Aisíoc dleachta

Féadtar aisíocaíocht a éileamh ar dhleacht a íocadh ar ábhair a allmhairíodh roimhe seo le haghaidh tuilleadh próiseála agus a onnmhairíodh ansin chuig tír a shínigh EPA leis an AE.

Coinníollacha soithí

Éisc a ghabhtar ar an mórmhuir agus i gCriosanna Eacnamaíocha Eisiacha Chamarún, ní féidir a mheas gur de thionscnamh Chamarún iad ach amháin nuair a ghabhann soithí a chomhlíonann critéir áirithe iad. Tagraíonn na critéir seo d'áit chlárúcháin soithigh, don bhratach faoina "seolann siad," agus dá n-úinéireacht.

Níl aon cheanglas sonrach ann maidir le náisiúntacht an chriú, na máistrí ná na n-oifigeach. Baineadh na ceanglais sin, a bhí i gComhaontú bunaidh Cotonou, anois chun deonú tionscnaimh a éascú d’éisc arna ngabháil ag tíortha EPA.

Rialacha tionscnaimh táirgeshonracha

Ceanglais táirge

Rialacha agus ceanglais theicniúla

  • Foghlaim faoi na ceanglais theicniúla, na rialacha agus na nósanna imeachta [nasc] nach mór d’earraí a chomhlíonadh chun go n-iompórtálfar iad san Aontas Eorpach.
  • Cuardaigh na rialacha agus na rialacháin shonracha is infheidhme maidir le do tháirge agus a thír thionscnaimh i mbunachar sonraí Mo Chúntóirí Trádála.

Ceanglais sláinte agus sábháilteachta SPS

Doiciméid agus nósanna imeachta imréitigh custaim

 Cruthúnais tionscnaimh

  • Chun bheith i d’onnmhaireoir formheasta, ní mór duit a bheith in ann stádas tionscnaimh do tháirgí a chruthú do d’údaráis chustaim, chomh maith le haon cheanglas eile a d’fhéadfadh siad a fhorchur.

Féadfaidh na húdaráis chustaim do stádas onnmhaireora formheasta a tharraingt siar i gcás mí-úsáide. Chun tuilleadh eolais a fháil faoi na nósanna imeachta, déan teagmháil le d'údaráis chustaim.

  • Chun cáiliú do rátaí dleachta fabhracha, ní mór cruthúnas tionscnaimh a bheith ag gabháil le táirgí de thionscnamh Chamarún. Tá cruthúnas ar thionscnamh fós bailí ar feadh 10 mí. D’fhéadfadh an méid seo a leanas a bheith i gceist:
    • Deimhniú Gluaiseachta EUR.1 - arna eisiúint ag údaráis chustaim na tíre onnmhairithe. Ní mór don onnmhaireoir (nó don ionadaí údaraithe) a bhfuil iarratas á dhéanamh aige ar dheimhniú a bheith sásta doiciméid a chur isteach lena gcruthaítear stádas tionscnaimh na dtáirgí lena mbaineann arna iarraidh sin dó agus ní mór dó ceanglais eile an Phrótacail maidir le rialacha tionscnaimh a chomhlíonadh.
    • dearbhú sonraisc – arna eisiúint ag aon onnmhaireoir, le haghaidh coinsíneachtaí ar luach 6,000 EUR nó níos lú, nó ag onnmhaireoirí formheasta, le haghaidh coinsíneachtaí ar luach ar bith. Agus dearbhú sonraisc á líonadh isteach agat, ba cheart duit a bheith réidh chun doiciméid a chur isteach lena gcruthaítear stádas tionscnaimh do tháirgí.

Doiciméid eile

  • Faigh amach faoi dhoiciméid agus nósanna imeachta imréitigh saincheaptha eile[nasc] a theastaíonn chun allmhairiú isteach san Aontas Eorpach.

Maoin Intleachtúil agus Tásca Geografacha

Trádáil i Seirbhísí

Soláthar Poiblí

Infheistíocht

Daoine eile (iomaíocht, TSD)

Idirghabháil agus eadráin

Glacadh le déanaí na rialacha nós imeachta maidir le hidirghabháil agus eadráin chomh maith leis an gcód iompair d’eadránaithe, le Cinneadh 2019/1954 ón gComhairle.

Iomaíocht

  • Ó 2014 i leith, tá deireadh curtha ag an Aontas le fóirdheontais onnmhairiúcháin ar gach táirge a onnmhairítear chuig tíortha uile CCE.
  • Tá bearta íoslaghdaithe ag an Aontas le táirgeadh agus saobhadh trádála
  • Má tá an tionscal áitiúil faoi bhagairt mar gheall ar bhorradh iompórtála ón Eoraip, ceadaíonn an EPA do Chamarún bearta a spreagadh chun earnálacha íogaire a chosaint.

Comhar um fhorbairt

D'fhonn a bheith in ann leas iomlán a bhaint as fabhair thrádála an EPA, tá comhpháirt comhair ag an gcomhaontú freisin. Is iad seo a leanas príomhréimsí tosaíochta an chomhair um fhorbairt a shainaithin an tAontas agus Camarún:

  • Bonneagar réigiúnach bunúsach a fhorbairt;
  • Talmhaíocht agus slándáil bia;
  • Tionsclaíocht, éagsúlú agus iomaíochas na ngeilleagar;
  • Lánpháirtiú réigiúnach a neartú;
  • an timpeallacht ghnó a fheabhsú;
  • Tacú le cur chun feidhme rialacha a bhaineann le trádáil.

Forbairt inbhuanaithe

Tá EPAnna bunaithe go sainráite ar na gnéithe "riachtanacha agus bunúsacha" a leagtar amach i gComhaontú  Cotonou, i.e. cearta an duine, prionsabail dhaonlathacha, an smacht reachta, agus dea-rialachas. Dá bhrí sin, tá cuid den teanga is láidre maidir le cearta agus forbairt inbhuanaithe atá ar fáil i gcomhaontuithe an Aontais in CCEnna.

  • Ciallaíonn an ‘clásal neamh-fhorghníomhaithe’ gur féidir ‘bearta iomchuí’ (mar a leagtar amach faoi Chomhaontú Cotonou) a dhéanamh má mhainníonn aon pháirtí a oibleagáidí a chomhlíonadh i ndáil leis na heilimintí fíor-riachtanacha. D’fhéadfaí a áireamh leis sin sochair trádála a chur ar fionraí.
  • Tá sé de chúram ar Chomhchoiste CCE faireachán agus measúnú a dhéanamh ar thionchar an chur chun feidhme ar fhorbairt inbhuanaithe na bPáirtithe. I gcomhréir le Comhaontú Cotonou, tá ról soiléir ag an tsochaí shibhialta agus ag comhaltaí na parlaiminte.

Naisc agus doiciméid úsáideacha

Naisc thapa

  1. Naisc úsáideacha
  2. Nuacht

Ceisteanna Coitianta

  1. Nuair a thagraíonn an taraif do mheáchan, an bhfuil ollmheáchan nó glanmheáchan aici?
  2. Conas is féidir liom teacht ar an dleacht ar allmhairí a bhaineann le mo tháirge?
  3. Más mian liom mo tháirge a dhíol i roinnt Ballstát, an bhfuil dleachtanna iompórtála le híoc gach uair a théann mo tháirge isteach i dtír eile?
  4. An féidir liom liosta táirgí a ngearrtar dleacht iompórtála 0 % orthu a fháil?
  5. An gcuirtear dleachtanna máil i bhfeidhm ar leibhéal an Aontais nó ar an leibhéal náisiúnta?
  6. Cén chaoi a ngearrtar CBL san Aontas Eorpach?
  7. Conas is féidir liom cead a fháil chun iasc a onnmhairiú chuig an Aontas Eorpach?
  8. An gá do bhia a onnmhairítear chuig AE teacht ó bhunaíocht atá údaraithe ag an Aontas Eorpach?
  9. An gcaithfidh mé íoc as mo Chúntóir Trádála le haghaidh Seirbhísí agus Infheistíochta?
  10. Cé na teangacha i mo Chúntóir Trádála do Sheirbhísí agus Infheistíocht?